[Rośliny od A do Z]  [Materiał nauczania]  [Ciekawe strony]  [Kontakt

 

Strona Główna

Rośliny jednoroczne

Rośliny dwuletnie

Byliny niezimujące

Byliny cebulowe

Byliny zimujące

Drzewa liściaste

Krzewy liściaste

Drzewa iglaste

Krzewy iglaste

Rośliny doniczkowe

Rośliny szklarniowe

Bibliografia



Krzewy to wieloletnie zdrewniałe rośliny, które wytwarzają krótki pęd główny oraz liczne rozgałęziające się pędy równorzędne. Do krzewów zwykle zalicza się także pnącza, które jednak od tej definicji nieco odbiegają, dlatego omówiłam je osobno. Do krzewów zalicza się gatunki o wysokości powyżej 0,5 m, a mniejsze umownie nazywa się krzewinkami. Do krzewów liściastych zaliczamy te, które wytwarzają liście sezonowe lub zimozielone o typowej blaszce liściowej (nie igłach).

Krzewy liściaste stanowią ważny element każdego ogrodu - są dekoracyjne z pokroju, liści, pędów, kwiatów, owoców, mają znaczenie zarówno zdobnicze jak i spożywcze, są cennym źródłem pokarmu dla pszczół, motyli, ptaków i ssaków, stanowią ważny element ekosystemu ogrodu.


Galeria zdjęć       Krzewy owocowe       Krzewy zimozielone       Krzewy wrzosowate       Pnącza       Uprawa       Żywopłoty


A    B    C       E    F    G    H    I    J    K    L    M    N    O    P    R    S    T    U    V    W    X    Y    Z


 

Krzewy ozdobne z kwiatów i owoców


Krzewy wrzosowate


Pnącza


Amorpha fruticosa - amorfa krzewiasta

Berberis thunbergii - berberys Thunberga  

Berberis vulgaris - berberys zwyczajny  

Buddleia davidii - budleja Davida (motyli krzew)   

Calluna vulgaris - wrzos pospolity   

Caragana arborescens - karagana syberyjska

Chaenomeles speciosa - pigwowiec okazały  

Cornus alba - dereń biały   

Cornus mas - dereń jadalny, dereń właściwy   

Cotinus coggygria - perukowiec podolski

Cotoneaster divaricata - irga rozkrzewiona   

Cotoneaster horizontalis - irga pozioma   

Crataegus monogyna - głóg jednoszyjkowy   

Crataegus oxyacantha - głóg dwuszyjkowy   

Cydonia oblonga - pigwa pospolita   

Cytisus scoparius - żarnowiec miotlasty   

Daphne cneorum - wawrzynek główkowy   

Daphne mezereum - wawrzynek wilczełyko   

Deutzia scabra - żylistek szorstki   

Enkianthus campanulatus - enkiant dzwonkowaty   

Erica carnea - wrzosiec krwisty   

Euonymus europaea - trzmielina pospolita   

Forsythia x intermedia - forsycja pośrednia   

Hamamelis mollis - oczar omszony 

Hibiscus syriacus - ketmia syryjska   

Hippophaë rhamnoides - rokitnik pospolity

Hydrangea macrophylla - hortensja ogrodowa   

Ilex aquifolium - ostrokrzew kolczasty

Kerria japonica - złotlin japoński   

Laburnum anagyroides - złotokap pospolity   

Lavandula angustifolia - lawenda wąskolistna   

Magnolia soulangeana - magnolia Soulangean`a   

Mahonia aquifolium - mahonia pospolita   

Philadelphus - jaśminowiec   

Potentilla fruticosa - pięciornik krzewiasty   

Prunus triloba - migdałek trójklapowy   

Pyracantha coccinea - ognik szkarłatny   

Rhododendron catawbiense - różanecznik katawbijski  

Rhododendron flavum - azalia pontyjska   

Rhus typhina - sumak octowiec

Ribes aureum - porzeczka złota   

Ribes sanquineum - porzeczka krwista   

Rosa canina - róża dzika (róża psia)   

Rosa multiflora - róża wielokwiatowa   

Rosa rugosa - róża pomarszczona   

Sambucus nigra - dziki bez czarny

Sambucus racemosa - bez koralowy   

Spiraea x arguta - tawuła wczesna   

Spiraea x bumalda - tawuła drobna

Spiraea japonica - tawuła japońska   

Spiraea menziesii - tawuła Menziesa   

Spiraea thunbergii - tawuła Thunberga   

Spiraea x vanhouttei - tawuła van Houtte'a   

Symphoricarpos albus - śnieguliczka biała   

Syringa vulgaris - lilak pospolity (bez lilak)

Tamarix parviflora - tamaryszek drobnokwiatowy   

Viburnum lantana - kalina hordowina   

Viburnum opulus  - kalina koralowa   

Weigela florida - krzewuszka cudowna   

Calluna vulgaris - wrzos pospolity   

Enkianthus campanulatus - enkiant dzwonkowaty   

Erica carnea - wrzosiec krwisty   

Pieris japonica - pieris japoński

Rhododendron catawbiense - różanecznik katawbijski  

Rhododendron flavum - azalia pontyjska   

 

Krzewy ozdobne z liści


Buxus sempervirens - bukszpan wieczniezielony   

Cotoneaster lucida - irga błyszcząca   

Eleagnus angustifolia - oliwnik wąskolistny   

Euonymus fortunei - trzmielina Fortune'a

Hedera helix - bluszcz pospolity   

Ilex aquifolium - ostrokrzew kolczasty

Ligustrum vulgare - ligustr pospolity

Mahonia aquifolium - mahonia pospolita   

Ribes alpinum - porzeczka alpejska   

 

Krzewy zimozielone


Buxus sempervirens - bukszpan wieczniezielony   

Calluna vulgaris - wrzos pospolity   

Enkianthus campanulatus - enkiant dzwonkowaty   

Erica carnea - wrzosiec krwisty   

Euonymus fortunei - trzmielina Fortune'a

Hedera helix - bluszcz pospolity   

Ilex aquifolium - ostrokrzew kolczasty

Lavandula angustifolia - lawenda wąskolistna 

Mahonia aquifolium - mahonia pospolita   

Pieris japonica - pieris japoński

Pyracantha coccinea - ognik szkarłatny   

Rhododendron catawbiense - różanecznik katawbijski  

 

Actinidia arguta - aktinidia ostrolistna  

Actinidia kolomikta - aktinidia pstrolistna     

Akebia quinata - akebia pięciolistkowa

Aristolochia durior - kokornak wielkolistny   

Campsis radicans - milin amerykański   

Celastrus orbiculata - dławisz okrągłolistny   

Clematis alpina - powojnik alpejski   

Clematis x jackmanii - powojnik Jackamana   

Clematis vitalba - powojnik pnący   

Clematis tangutica - powojnik tangucki   

Euonymus fortunei - trzmielina Fortune'a

Hedera helix - bluszcz pospolity   

Hydrangea petiolaris - hortensja pnąca   

Lonicera caprifolium - wiciokrzew przewiercień   

Lonicera periclymenum - wiciokrzew pomorski   

Lonicera x tellmanniana - wiciokrzew Tellmanna   

 Parthenocissus quinquefolia - winobluszcz pięciolistkowy 

Polygonum aubertii - rdest Auberta   

Schisandra chinensis - cytryniec chiński

Vitis riparia - winorośl pachnąca   

Wisteria floribunda - glicynia kwiecista   

 


 

Krzewy owocowe

Rośliny te często są obiektem zainteresowania także sadowników, ponieważ wiele z nich można uprawiać na towarową skalę w sadach i jagodnikach. Większość opisanych tu gatunków owocowych rośnie dziko w Polsce i tym bardziej warto się nimi zainteresować, gdyż pozyskanie surowca do sporządzenia soków, dżemów, nalewek, syropów nie jest kłopotliwe. Owoce przedstawionych gatunków mają często cenne właściwości uodparniające i lecznicze, powinny więc stanowić obowiązkowy i tani zestaw każdej domowej apteczki. Posiadanie w ogrodzie przydomowym krzewów owocowych daje także ogrodnikowi możliwość obserwacji przeróżnych gatunków ptaków - wszak niezwykły smak owoców przyciąga całe stada łasuchów. A oto kilka dowodów na to, że warto mieć w swoim ogrodzie krzewy ozdobne z owoców:

witamina C - owoce berberysu, róży dzikiej, rokitnika, dzikiego bzu, głogów, jarzębiny, derenia jadalnego, pigwowca

witaminy z grupy B - owoce dzikiego bzu, róży dzikiej, rokitnika

glikozydy -  owoce dzikiego bzu, kaliny koralowej

garbniki - owoce głogów, jarzębiny, kaliny koralowej, róży dzikiej, rokitnika, derenia jadalnego

pektyny - owoce dzikiego bzu, kaliny koralowej, pigwowca

tłuszcze - owoce róży dzikiej, rokitnika

 

Krzewy zimozielone

Do grupy tej należą zarówno krzewy iglaste jak i liściaste. Oczywistym dla nas jest, że prawie wszystkie tzw. iglaki są zielone zimą, natomiast mniej znane są nam rośliny z typową blaszką liściową, która utrzymuje się na roślinie cały rok. O ile rośliny iglaste doskonale znoszą nasze zimy, ponieważ są do tego przystosowane (ograniczenie powierzchni liści - wytworzenie igieł), o tyle krzewy liściaste z reguły źle znoszą nasze zimy i są powszechnie uważane za grupę dość trudną w uprawie.

Krzewy zimozielone należą do różnych rodzin i mają różne walory zdobnicze, ale niewątpliwie ich największą ozdobą przez cały rok są liście. Wielu przedstawicieli z tej grupy to gatunki wrzosowate. Ponadto są tu cenne krzewy żywopłotowe (berberys Juliany, bukszpan wiecznie zielony, lawenda wąskolistna), o pięknych owocach (ognik szkarłatny, ostrokrzew kolczasty), cenne pnącza (bluszcz pospolity, trzmielina Fortune`a).

Krzewy zimozielone powinny być produkowane w pojemnikach i wysadzane do gruntu z nienaruszoną bryłą korzeniową ( sadzenie krzewów), najlepiej wiosną lub późnym latem. Podczas sezonu wegetacyjnego wymagają systematycznego podlewania, szczególnie jesienią. Zimą rośliny zimozielone są szczególnie mocno narażone na wysychanie, głównie podczas bardzo słonecznych, mroźnych, bezśnieżnych dni, dlatego szczególnie ważne jest przygotowanie do zimowania tej grupy roślin.

 

 

Krzewy wrzosowate

Do grupy tej należą rośliny z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Wyróżniono ją ze względu na bardzo specyficzne wymagania roślin wrzosowatych w stosunku do gleby i związaną z tym specyficzną uprawą. Prawie wszystkie rośliny z tej rodziny wymagają kwaśnego podłoża (pH w granicach 4 - 5), w którym żadne inne gatunki roślin nie są w stanie przyswajać składników pokarmowych z podłoża. Wyjątkiem w tej grupie jest, o dziwo, wrzosiec (Erica), od którego wywodzi się nazwa łacińska rodziny (choć nazwa polska już pochodzi od wrzosu - pomieszanie z poplątaniem). Wrzosiec jest bardziej tolerancyjny w stosunku do odczynu gleby i może rosnąć nawet na glebach o odczynie obojętnym.

Wszystkie wrzosowate mają cienkie, delikatne korzenie i stosunkowo płytki system korzeniowy, dlatego są szczególnie narażone na przesuszenie. W związku z tym należy je ściółkować, zarówno wiosną jak i jesienią. Doskonale sprawdza się kora drzew iglastych, ponieważ zakwasza glee, a jednocześnie nadaje rabacie naturalny, leśny wygląd.

Do roślin wrzosowatych należą głównie niskie zimozielone krzewinki - wrzosy, wrzośce, bagno, borówka czernica i brusznica, żurawina; zimozielone amatorskie krzewy - kalmia szerokolistna, pieris japoński, mącznica lekarska; o liściach sezonowych - enkiant dzwonkowaty, halezja karolińska oraz powszechnie uprawiane i bardzo lubiane różaneczniki i azalie (Rhododendron).

 

 

Pnącza

Jest to grupa roślin zarówno zielnych jak i zdrewniałych, które mają zdolność do przyczepiania się do podpór za pomocą specjalnie wykształconych (lub przekształconych) organów. Są to najczęściej rośliny szybko rosnące, wymagające sporo miejsca i oczywiście podpór. Pnącza mogą przyczepiać się do podpór za pomocą:

1. pędów - roślina owija się pędami wokół podpory, najczęściej wymaga mocnych podpór (tyczki bambusowe, kratownice, pręty itp.)

Actinidia -  aktinidie

Akebia quinata - akebia pięciolistkowa

Aristolochia durior - kokornak wielkolistny

Campsis radicans - milin amerykański

Celastrus orbiculata - dławisz okrągłolistny

Lonicera - wiciokrzewy

Polygonum aubertii - rdest Auberta

Schisandra chinensis - cytryniec chiński

Wisteria floribunda - glicynia kwiecista

2. wąsów czepnych - rośliny owijają się wokół podpory wąsami bez przylg (wymagają podobnych podpór jak poprzednia grupa) lub z przylgami (mogą przytwierdzać się do niemal gładkiej powierzchni)

Vitis riparia - winorośl pachnąca

Parthenocissus quinquefolia - winobluszcz pięciolistkowy - wąsy z przylgami

Parthenocissus tricuspidata - winobluszcz trójklapowy - wąsy z przylgami

3. przybyszowych korzonków czepnych - rośliny wytwarzają wzdłuż pędów liczne drobne korzonki przytwierdzające roślinę do niemal gładkich powierzchni

Campsis radicans - milin amerykański

Euonymus fortunei - trzmielina Fortune`a

Hedera helix - bluszcz pospolity

Hydrangea petiolaris - hortensja pnąca

 

4. ogonków liściowych - rośliny mają tak długie ogonki liściowe, że mogą się nimi okręcać wokół stosunkowo cienkich podpór

Clematis - powojniki

5. pnącza rzekome (prymitywne) - nie wytwarzają organów czepnych, ale mają długie, pokładające się pędy, które można przywiązywać do podpór

Rosa multiflora - róża wielokwiatowa

 

 


Actinidia arguta - aktinidia ostrolistna  

      

Pochodzenie: Japonia, Chiny.

Dekoracyjność: Pnącze wijące się pędami, o zdobne przede wszystkim z bujnego ulistnienia, kwiaty bez znaczenia zdobniczego, owoce zielone jadalne ("kiwi").

Opis: Pnącze dorastające do kilkunastu metrów, wijące się pędami. Rdzeń wewnątrz pędów blaszkowaty. Liście sercowate, skórzaste, ciemnozielone. Kwiaty dość duże, białe z czerwonymi pylnikami, pachnące, zebrane w pęczki w kątach liści. Kwitnienie w V-VI. Jest to roślina dwupienna (oddzielnie egzemplarze męskie i żeńskie). Owocem jest zielonkawa jagoda, o słodkawym smaku (nieco przypominającym kiwi) i dużej wartości odżywczej, owoce dojrzewają we IX. Aby otrzymać owoce należy posadzić obok siebie egzemplarz męski i żeński.

Wymagania: Stanowisko słoneczne lub lekko ocienione. Gleby żyzne, wilgotne, dobrze reaguje na dodanie nawozu organicznego. Preferuje gleby wapienne. Lubi wysoką wilgotność powietrza. Bardzo dobrze znosi nasze zimy.

Zastosowanie: Gatunek ozdobny i użytkowy (jadalne owoce). Doskonale nadaje się do pokrywania ścian (potrzebna krata lub siatka), altan i pergoli.

Rozmnażanie: Wysiew nasion, sadzonki zielne i odkłady.

 

 

 


Actinidia kolomikta - aktinidia pstrolistna     

 

Pochodzenie: Chiny, Japonia, Korea - lasy liściaste i iglaste.

Dekoracyjność: Pnącze ozdobne z liści. Liście - oryginalnie podbarwione na różowo. Kwiaty nie mają znaczenia zdobniczego. Owoce jadalne. 

Opis: Pnącze rosnące wolniej od poprzedniego gatunku, dorasta do 3-4 m. Wewnątrz pędów znajduje się blaszkowaty rdzeń. Liście sercowate, piłkowane, częściowo zabarwione na biało, później ta część różowieje, a jesienią czerwienieje. Kwiaty drobne, białe, pachnące, bez znaczenia zdobniczego. Kwitnienie w VI. Gatunek dwupienny. Owoce zielonkawe, dojrzewają w VIII-IX.

Wymagania: Podobne do poprzedniego gatunku. Doskonale znosi nawet surowe zimy.

Zastosowanie: Bardzo dobrze nadaje się do niewielkich ogródków ze względu na słabszy od poprzedniego gatunku wzrost. Można ją sadzić przy ogrodzeniach i kratach.

Rozmnażanie: Wysiew nasion, sadzonki zielne i odkłady.

 


Akebia quinata - akebia pięciolistkowa

 

Pochodzenie: Japonia, Chiny

Dekoracyjność: Dłoniaste gęste liście

Opis: Delikatne, niezbyt silnie rosnące pnącze (rocznie 1-3 m) owijające się pędami wokół podpór. Liście dłoniastozłożone, ciemnozielone na cienkich ogonkach, osadzone po kilka na krótkopędach.  Liście są półzimozielone - pozostają na roślinie aż do XII, a potem zaczynają powoli opadać. Kwiaty niewielkie i nieliczne o niewielkich walorach zdobniczych, choć bardzo oryginalne, zebrane w krótkie zwisające grona. Kwiaty są rozdzielnopłciowe – oddzielnie męskie i oddzielnie żeńskie, choć na tym samym osobniku (roślina jednopienna). Kwiaty męskie są drobne fioletowo czerwone na krótkich szypułkach, żeńskie fioletowe, większe, grubsze, o przyjemnym zapachu. Kwitnienie w V. Owocem jest wydłużona, jasnofioletowa torebka (IX-X).

Wymagania: Stanowisko słoneczne, najlepiej kwitnie na południowej wystawie, znosi cień. Najlepiej zimuje w Polsce zachodniej, w innych częściach kraju może przemarzać, dlatego należy okrywać młode osobniki. Po przemarznięciu łatwo odrasta od podstawy. Gleba żyzna i dość wilgotna, choć toleruje też słabsze gleby, ale na nich słabiej rośnie i zimuje.

Zastosowanie: Do okrywania niskich pergoli, słupów i ogrodzeń lub jako roślina okrywowa w przypadku braku podpory.

Rozmnażanie: Najczęściej z odkładów poziomych powtarzanych, rzadziej z sadzonek zielnych lub przez wysiew nasion zaraz po zbiorze

Odmiany:

  • `Alba` - odmiana o białych kwiatach, zarówno męskich jak i żeńskich

  • `Variegata` - odmiana o liściach z białym nakrapianiem


Amorpha fruticosa - amorfa krzewiasta (indygowiec)   

 

Pochodzenie: Doliny rzek Ameryki Północnej.

Dekoracyjność: Fioletowe wydłużone kwiatostany.

Opis: Krzew dorastający do 3 m wysokości, rozrastający się szeroko. Pędy sztywne, wyprostowane, cienkie. Liście pierzasto złożone, gruczołkowate (widać to pod światło), późno rozwijają się na wiosnę. Kwiaty drobne, fioletowe, zebrane w wydłużone kłosy na końcach pędów. Z kwiatów wystają pomarańczowe pylniki. Kwitnienie w VI-VII. Kwiaty są miododajne. Owocem jest strąk z jednym nasieniem w środku.

Wymagania: Stanowisko słoneczne, gleby nawet bardzo suche, piaszczyste i kamieniste, nawet mocno zasolone. 

Zastosowanie: Doskonale nadaje się do zadrzewiania nieużytków, wydm i skarp. Krzew miododajny.

Rozmnażanie: Przez sadzonki zdrewniale lub wysiew nasion (nasiona w strąkach należy wcześniej namoczyć w wodzie przez 24 godziny).

 


Aristolochia durior - kokornak wielkolistny   

 

Pochodzenie: Ameryka Północna.

Dekoracyjność: Pnącze o dużych sercowatych liściach. Kwiaty bez znaczenia zdobniczego, choć bardzo oryginalne.

Opis: Krzew pnący dorastający do 10 m wysokości, wijący się pędami. Jest to gatunek bardzo silnie rosnący. Liście ma bardzo duże, sercowate, całobrzegie, na długim ogonku mającym zdolność owijania się wokół podpór. Rozwijają się one późno na wiosnę. Kwiaty bardzo charakterystyczne - żółtawozielone z brązowym nakrapianym kołnierzem, kształtem przypominają fajkę i zwisają na długich szypułkach. Są ukryte w liściach i z daleka zupełnie niewidoczne. Kwitnienie w V-VI. Owocem jest wydłużona torebka (u nas rzadko się tworzy).

Wymagania: Bardzo dobrze znosi zacienienie, może być sadzony nawet przy północnych ścianach. W miejscach nasłonecznionych jest często atakowany przez przędziorki, a liście przedwcześnie opadają. Lubi gleby żyzne i wilgotne. Dobrze znosi nasze zimy oraz warunki miejskie.

Zastosowanie: Doskonale pnącze na zacienione stanowiska. Można go sadzić przy dużych mocnych altanach, solidnych ogrodzeniach lub na specjalnych ramach przy ścianach budynków. Ładnie wygląda posadzony przy słupie lub starym drzewie, ponieważ w szybkim tempie oplata go szczelnie tworząc zieloną kolumnę. Przy sadzeniu kokornaku należy pamiętać, że pnącze to jest bardzo silne i ekspansywne, dlatego podpory muszą być szczególnie mocne.

Rozmnażanie: Przez odkłady płaskie wiosną, można też wysiewać nasiona (trudne do zdobycia).

 


Berberis thunbergii - berberys Thunberga  

 

Pochodzenie: Japonia

Dekoracyjność: Przewisający pokrój, piękne zabarwienie jesienne liści, jaskrawo czerwone owoce. Wiele bardzo cennych odmian o liściach barwnych w okresie wegetacji.

Opis: Krzew o wysokości do 1,5m, rozłożysty, łukowato wygięty. Drewno żółte. Pędy czerwonawe, z pojedynczymi cierniami (przekształcone liście). Liście łopatkowe, drobne, całobrzegie (bez ząbków jak u B.vulgaris). Kwiaty żółte, od zewnątrz zaczerwienione, pojedyncze lub zebrane w pęczki po 2-5, nieprzyjemnie pachnące, miododajne. Pręciki poruszają się przy dotknięciu. Kwitnienie w V-VI. Owoce eliptyczne, czerwone i błyszczące, zwisające pojedynczo lub w pęczkach, jadalne (zawierają dużo witaminy C i są bardzo kwaśne). Długo pozostają na gałęziach (nawet zimą).

Wymagania: Wymagania glebowe niewielkie - gleba powinna być lekka i przepuszczalna (lepiej sucha niż zbyt wilgotna). Stanowisko słoneczne. Jest mniej odporny na mróz niż B.vulgaris, ale po przemarznięciu łatwo regeneruje. Dobrze znosi przesadzanie, ponieważ ma dużo drobnych korzeni. Dobrze znosi zanieczyszczone powietrze. Nadaje się do strzyżenia (żywopłoty formowane), choć dużo ładniej wygląda żywopłot nieformowany. Nie jest porażany przez rdzę źdźbłową.

Zastosowanie: Doskonały do tworzenia niskich żywopłotów (obronne ze względu na obecność cierni), do obsadzania skarp, do jesiennych zestawień kolorystycznych (wspaniałe czerwone i pomarańczowe zabarwienie liści), roślina miododajna.

Rozmnażanie: Wysiew nasion jesienią zaraz po zbiorze i oczyszczeniu ich z owocni. Przez sadzonki zielne w VII-VIII, półzdrewniałe w VIII-IX lub zdrewniałe w X-XI.

Odmiany:

  • `Atropurpurea` - odm. purpurowa, liście purpurowe w okresie wegetacji, niższa od gatunku. Możliwa do rozmnażania z nasion (powtarza cechy w 100%)

  • `Atropurpurea Nana` - odm. niska, wolno rosnąca o purpurowych liściach

  • `Bonanza Gold` - liście złociste

  • `Kobold` - liście ciemnozielone

  • `Bagatelle` - liście brązowo czerwone

  • `Golden Ring` - liście z zieloną obwódką

  • `Harlequin` - odmiana pstrolistna

  • `Red Chief` - odmiana o różowych owocach

  • `Kelleris` - dorasta aż do 3m, liście zielone z białymi plamkami

  • `Aurea` - odmiana niska, ze złotymi liśćmi


Berberis vulgaris - berberys zwyczajny, kwaśnica   

 

Pochodzenie: Europa, rośnie dziko także w Polsce, na skrajach lasów na niżu i pogórzu.

Dekoracyjność: Gatunek mniej dekoracyjny od B. thunbergii. Wyższy i mniej przewisający. Liście nie przebarwiają się tak ładnie jesienią. Ozdobny przede wszystkim z kwiatów i owoców.

Opis: Krzew o wysokości do 3 m. Pędy w środku żółte. Ciernie trójdzielne. Liście łopatkowate, ostro piłkowane na brzegach, większe niż B.thunbergii, wyrastające w pęczkach. Kwiaty żółte, nieprzyjemnie pachnące, zebrane w zwisające groniaste kwiatostany, miododajne. Pręciki kwiatów są wrażliwe na dotyk i stulają się przy najmniejszym dotyku (podobnie jak liście mimozy). Kwitnienie w V-VI. Owoce czerwone, zwisające w gronach, wykorzystywane w ziołolecznictwie.

Wymagania: Podobne do B.thunbergii, ale lepiej znosi mrozy i słabe gleby. Wrażliwy na rdzę źdźbłową.

Zastosowanie: Gatunek ma mniejsze znaczenia w terenach zieleni niż odmiany (żywopłoty, zestawienia kolorystyczne). Owoce cenione w ziołolecznictwie, zawierają ok.70mg witaminy C/100g. Można z nich robić konfitury, galaretki, syropy, soki. Kwiaty są miododajne. Wyciąg z pędów korzeni był niegdyś używany do barwienia na żółto tkanin oraz drewna.

Rozmnażanie: Podobnie jak B.thunbergii.

Odmiany:

  • `Atropurpurea` - odmiana purpurowa. Liście ciemnopurpurowe w czasie wegetacji. Można ją rozmnażać z nasion (powtarza cechy w 80-100%)


Buddleia davidii - budleja Davida (motyli krzew, omżyn)   

 

Pochodzenie: Chiny

Dekoracyjność: Wydłużone wiechowate kwiatostany, najczęściej fioletowe, pachnące, rozwijające się latem. Kwiaty te zwabiają stada motyli.

Opis: Krzew dorastający do 2 m wysokości. Rozrasta się szeroko, a jego pędy w czasie kwitnienia delikatnie przewisają. Liście wydłużone, pokryte od spodu białym kutnerem. Liście rozwijają się późno na wiosnę. Kwiaty zebrane w wąskie wiechowate kwiatostany, najczęściej fioletowe z pomarańczowym środkiem, pachnące. Kwitnienie w VII-X. Kwiatostany przypominają nieco kwiatostany bzu lilaka.

Wymagania: Wymaga gleb żyznych, przepuszczalnych i ciepłego, słonecznego stanowiska. Zimą przemarza do granicy śniegu (lub okrycia), ale na wiosnę odbija od podstawy. Jak wszystkie krzewy kwitnące na tegorocznych pędach, można go ciąć co roku tuż przy ziemi. Na zimę warto zabezpieczyć nasadę krzewu ziemią, liśćmi lub obornikiem (podobnie jak róże). Budleja nie lubi przesadzania, powinno się przesadzać tylko młode egzemplarze i zawsze z bryłą korzeniową.

Zastosowanie: Cenny krzew do sadzenia pojedynczo lub po kilka na trawnikach, ładnie wygląda w towarzystwie bylin. Doskonale nadaje się do niewielkich ogródków, ponieważ corocznym cięciem ograniczamy jego rozmiary. Ulubiony krzew licznych gatunków motyli.

Rozmnażanie: Wysiew nasion, sadzonki zielne, które po ukorzenieniu należy doniczkować (dla wytworzenia zwartej bryły).

Odmiany: różnią się przede wszystkim odcieniem barwy kwiatów - od ciemnofioletowej do białej.

 


Buxus sempervirens - bukszpan wieczniezielony   

 

Pochodzenie: Europa Południowa, Azja Środkowa i Wschodnia

Dekoracyjność: Ciemnozielone, zimozielone, skórzaste liście, pokrój - doskonały do tworzenia strzyżonych rzeźb.

Opis: Gęsty krzew lub małe drzewko. Liście drobne, całobrzegie, zimozielone, ciemnozielone. Kwiaty jednopienne, zielonożółte, drobne, miododajne, bez znaczenia zdobniczego. Owocem jest mała niepozorna torebka.

Wymagania: Gleba przeciętna, byle nie przesuszona lub bardzo mokra. Stanowisko półcieniste do zacienionego, zaciszne (szczególnie ważne zimą). Odporny na suche i zanieczyszczone powietrze. Jak większość roślin liściastych zimozielonych źle znosi nasze zimy (mrozy, silne nasłonecznienie, wysuszające wiatry) i wymaga osłaniania przed słońcem i wiatrem zimą i wiosną. Rośnie bardzo powoli. Przesadzać najlepiej z bryłą ziemi.

Zastosowanie: Doskonały krzew na zacienione stanowiska. Bardzo dobrze znosi strzyżenie i doskonale nadaje się do tworzenia rzeźb roślinnych. Jest także podstawowym gatunkiem na strzyżone żywopłoty. Jest nieodłącznym elementem historycznych ogrodów, szczególnie barokowych. Roślina miododajna.

Rozmnażanie: Przez sadzonki półzdrewniałe w VIII-IX.

Odmiany:

`Suffruticosa` - odmiana karłowata, dorasta do wysokości 1 m.

 


Calluna vulgaris - wrzos pospolity   

 

Pochodzenie: Suche lasy europejskie, także gatunek krajowy.

Dekoracyjność: Kwitnące rośliny tworzą późnym latem i wczesną jesienią barwne fioletowe lub białe dywany (wrzosowiska).

Opis: Krzewinka zimozielona. Wysokość do 40-50 cm. Liście łuskowate, zielone lub żółto zielone (odmiany). Kwiaty z długim barwnym kielichem, drobne, zebrane w wąskie kłosowate kwiatostany. Barwa najczęściej fioletowa (stąd nazwa koloru - wrzosowy) rzadziej różowa, karminowa, biała (odmiany uprawne). Kwitnienie w VIII-IX (stąd nazwa miesiąca września). Kwiaty są miododajne.

Wymagania: Gatunek kserofityczny - doskonale rośnie na pełnym nasłonecznieniu i przepuszczalnej niezbyt wilgotnej glebie. Jak większość roślin z rodziny wrzosowatych wymaga kwaśnej gleby (najlepiej z dodatkiem kwaśnego torfu wysokiego i kory z drzew iglastych). Nie lubi przesadzania, dlatego powinno się wysadzać rośliny doniczkowane w szkółkach. Okazy dziko rosnące, pozyskane z lasu przyjmują się bardzo ciężko. 

Zastosowanie: Podstawowy gatunek do tworzenia ogrodowych wrzosowisk. Ceniony ze względu na późne kwitnienie, gdy większość krzewów już zakończyło kwitnienie. Cenna roślina miododajna - jedna z ostatnich w sezonie.

Rozmnażanie: Sadzonki półzdrewniałe wykonywane na jesieni.

Odmiany: Bardzo liczne, różniące się barwą kwiatów (liliowe, różowe, czerwone, białe), pełnością kwiatów (pojedyncze, pełne), terminem kwitnienia (niektóre odmiany uprawne kwitną nawet w VI) a także barwą liści (zielone, sine, złote).

 


Campsis radicans - milin amerykański   

 

Pochodzenie: Ameryka Północna

Dekoracyjność: Duże lejkowate pomarańczowe kwiaty, gęste ulistnienie.

Opis: Pnącze wytwarzające korzonki czepne. Liście pierzasto złożone, listki wyraźnie piłkowane. Kwiaty o płatkach zrośniętych w trąbkę, o ostrej pomarańczowej barwie. Kwitnienie w VII-IX. Owoce - wydłużone zwisające torebki, podobnie jak u katalpy (ta sama rodzina).

Wymagania: Stanowisko ciepłe, zaciszne, najlepiej przy południowych ścianach budynków. Jako podpora wystarczy mu mur, ale ze względu na słabe przyczepianie się korzonkami wskazane jest umieszczanie dodatkowych krat lub sadzenie rośliny przy drzewach. Mało odporny na mrozy. Źle znosi przesadzanie, dlatego należy sadzić okazy doniczkowane.  Gleba żyzna, głęboka i przepuszczalna.

Zastosowanie: Oryginalne, rzadko uprawiane, wrażliwe pnącze, sadzone przede wszystkim dla pięknych kwiatów.

Rozmnażanie: Odkłady oraz sadzonki zielne i zdrewniałe.

 

 

 

 

 


Caragana arborescens - karagana syberyjska ("żółta akacja")

 

Pochodzenie: Syberia

Dekoracyjność: Żółte kwiaty podobne do kwiatów robinii akacjowej i złotokapu.

Opis: Krzew lub małe drzewo do 6 m wysokości. Wytwarza długo i krótkopędy. Pędy zielone z cienkimi cierniami. Liście pierzasto złożone, jasnozielone, wcześnie rozwijające się wiosną. Kwiaty żółte, pojedyncze lub zebrane w pęczki po 2-4, miododajne. Kwitnienie w V-VI. Owocem jest wąski strąk.

Wymagania: Gatunek bardzo tolerancyjny - pionierski. Doskonale rośnie na słabych, suchych, wapiennych glebach. Wymaga pełnego nasłonecznienia. W pełni odporna na mrozy. Nie lubi przesadzania (słabo rozgałęziony system korzeniowy).

Zastosowanie: Jako gatunek pionierski, na formowane żywopłoty średniej wysokości, gatunek miododajny.

Rozmnażanie: Wysiew nasion na wiosnę, sadzonki, odkłady.

Odmiany: `Pendula` - odmiana zwisająca, często prowadzona w formie piennej.

 


Celastrus orbiculata - dławisz okrągłolistny   

 

Pochodzenie: Japonia, Chiny

Dekoracyjność: Podstawowe pnącze ozdobne z owoców. Owoce żółtoczerwone, drobne , liście przebarwiające się jesienią na żółto.

Opis: Pnącze dorastające do 12 m, z bardzo silnymi, owijającymi się pędami. Pędy z białym rdzeniem w środku. Pączki z kłującymi łuskami. Liście nieduże, łopatkowate, z krótkim wierzchołkiem, pięknie przebarwiające się jesienią na żółto. Kwiaty niepozorne, bez znaczenia zdobniczego, osadzone w katach liści, żółto zielone. Kwitnienie w V-VI. Roślina dwupienna. Owoce – wielkości ziarna grochu, żółte kuliste torebki, które po rozchyleniu się ukazują nasiona w czerwonych osnówkach (X-XII, często nawet do wiosny).

Wymagania: Gatunek tolerancyjny w stosunku do światła i gleby, najlepiej jednak rośnie i przebarwia się na stanowiskach słonecznych. Może rosnąć nawet na ubogich suchych glebach. Całkowicie mrozoodporny.

Zastosowanie: Bardzo silne, mocno owijające się pnącze (dławiące podpory – stąd nazwa). Może być sadzony tylko przy bardzo mocnych podporach, przy starych pniach drzew (młode drzewa szybko zagłuszy i utrudnia ich rozwój). Nie nadaje się do małych ogródków ze względu na bardzo silny wzrost (roczne przyrosty nawet do 4 m).

Rozmnażanie: Wysiew nasion po 2-miesięcznej stratyfikacji (na wiosnę lub jesienią), odrosty, sadzonki korzeniowe.

 


Chaenomeles speciosa - pigwowiec okazały  

 

Pochodzenie: Chiny, Japonia

Dekoracyjność: Pokrój, wiosenne kwiaty, błyszczące liście długo utrzymujące się na roślinie, duże żółte owoce.

Opis: Rozłożysty krzew o wysokości do 2 m. Liście błyszczące, skórzaste, ostro piłkowane, z wyraźnymi przylistkami. Pędy zaopatrzone w ciernie. Kwiaty szkarłatno czerwone, zebrane po kilka w pęczkach. Kwitną pędy 2-letnie i starsze. Kwitnienie w IV-V. Owoce jabłkowate, ale bez szypułek i działek kielicha, żółte lub zielone, twarde, przyjemnie pachnące.

Wymagania: Stanowisko słoneczne, ciepłe i zaciszne. Gleba przeciętna, nawet sucha i jałowa. W surowe zimy przemarza, ale odrasta po ścięciu. Nie znosi przesadzania (ma słabo rozgałęzione korzenie i twarde drewno).

Zastosowanie: Do sadzenia pojedynczo lub w grupach, na formowane żywopłoty, owoce cenione w przetwórstwie, kwiaty miododajne.

Rozmnażanie: Wysiew nasion po stratyfikacji, sadzonki zielne, korzeniowe.

 


Clematis - powojnik

Do rodzaju tego należą pnącza ozdobne przede wszystkim z kwiatów, niektóre także z owocostanów. Do podpory przytwierdzają się dość nietypowo, bo ogonkami liściowymi. Pochodzą z klimatu umiarkowanego a w Polsce rosną dziko w gatunki, także uprawiane w ogrodach. Powojniki dzielimy na mieszańce wielkokwiatowe wywodzące się od różnych gatunków o dużych kwiatach oraz powojniki drobnokwiatowe botaniczne (nie będące mieszańcami tylko czystymi gatunkami). Szczególnie zachwyca nas ta pierwsza grupa wielkością i barwą kwiatów i to te odmiany najchętniej sadzimy w naszych ogrodach. Powojniki botaniczne mają kwiaty mniejsze, skromniejsze, ale są tymi kwiatami obsypane, rosną dużo bujniej i osiągają pokaźniejsze rozmiary, są przy tym mniej kapryśne. Propagatorem powojników, twórcą nowych odmian i wybitnym znawcą powojników w Polsce był jezuita ojciec Stefan Franczak, a obecnie Szczepan Marczyński i Władysław Piotrowski prowadzący szkółkę pnączy w Pruszkowie pod Warszawą (http://www.clematis.com.pl/).

 


Clematis alpina - powojnik alpejski   

 

Pochodzenie: Europa południowa i środkowa, rośnie też dziko w Polsce, w górach na wapiennych glebach w Tatrach.

Dekoracyjność: Wcześnie kwitnący, niski

Opis: Dorasta jedynie do 1-2 m. Liście 3-listkowe. Kwiaty fioletowe, zwisające pojedynczo na długich szypułkach. Kwitnienie w V-VI. Kwiaty wyrastają na pędach zeszłorocznych. Owocostany puszyste, jasnofioletowe.

Wymagania: Stanowisko dobrze oświetlone, ale niezbyt gorące, gleby przeciętne, umiarkowanie wilgotne, dobrze zdrenowane, najlepiej z dodatkiem wapnia. Odporny i mrozoodporny. Nie wymaga cięcia.

Zastosowanie: Najniższy ze spotykanych u nas powojników. Wcześnie kwitnie. Stosowany do obsadzania niewielkich ogrodzeń, także do alpinariów, gdzie traktowany jest jako roślina płożącą. Można go sadzić jako wypełnienie między krzewami. Gatunek pionierski.

Rozmnażanie: Wysiew owocków wiosną po 2 miesięcznej stratyfikacji. Sadzonki zielne w VI-VII.

Odmiany:

  • `Pamela Jackman` - kwiaty niebieskie, drobne

  • `Stolwijk Gold` - liście złociste


Clematis x jackmanii - powojnik Jackmana, powojnik wielkokwiatowy   

 

Pochodzenie: mieszańce międzygatunkowe nazywane także jako Clematis x hybrida. Pierwsze mieszańce wyhodowano w końcu XIX w.

Dekoracyjność: Duże piękne kwiaty, puszyste owocostany.

Opis: Siła wzrostu mniejsza niż u powojników botanicznych. W zależności od odmiany dorasta do 2-3 m. Liście najczęściej złożone z 3 listków. Kwiaty najczęściej bardzo duże, pojedyncze, półpełne lub pełne. Barwy uzależnione od odmiany - białe, liliowe, różowe, niebieskie, czerwone, dwubarwne. Kwitnie od V do IX w zależności od odmiany. Wiele odmian powtarza kwitnienie na jesieni. Od terminu kwitnienia zależy cięcie powojników.

Wymagania: Odmiany wielkokwiatowe są wymagające i kapryśne, jeżeli natomiast spełni się wszystkie ich "zachcianki", to rośliny odwdzięczą się wspaniałym kwitnieniem. Szczególnie starannie należy wybrać miejsce sadzenia powojników - powinno być zaciszne i osłonięte. Nie zaleca się sadzenia przy silnie nagrzewających się, południowych ścianach, lepsza będzie  wystawa zachodnia, południowo-wschodnia, a niektóre odmiany lepiej rosną nawet przy północnej stronie. Dla powojników należy wybierać ażurowe konstrukcje (pergole, kratownice). Znawcy powojników zwracają uwagę na podstawową zasadę przy uprawie powojników - powinny one mieć "głowę w słońcu a nogi w chłodzie". Gleba nie powinna się nagrzewać w czasie upałów, dlatego należy ją osłonić grubą warstwą ściółki lub obsadzić powojnik niskimi bylinami, które będą osłaniać glebę. Gleba żyzna, świeża, głęboka, przepuszczalna, lekko zasadowa. Powojniki nie znoszą gleb źle zdrenowanych, podmokłych. Z kolei w czasie suszy wymagają regularnego podlewania. Przez cały okres wegetacji należy je też systematycznie nawozić nawozami wieloskładnikowymi lub specjalnymi nawozami do powojników. Większość uprawianych obecnie odmian powojników jest całkowicie odporna na mrozy, a nawet jeżeli przemarzną, to łatwo odbijają na wiosnę po przycięciu. Wymagają sadzenia z bryłą ziemi - obecnie w sprzedaży mamy jedynie powojniki w pojemnikach. Odrębnym elementem pielęgnacji powojników jest ich cięcie. Zależy ono przede wszystkim od terminu kwitnienia i od tego czy kwiaty pojawiają się na pędach zeszłorocznych czy tegorocznych. Zasada jest taka sama jak przy cięciu pozostałych krzewów - u odmian kwitnących na pędach zeszłorocznych kwiaty ukazują się wiosną (cięcie po kwitnieniu), odmiany kwitnące na pędach tegorocznych natomiast tniemy przed kwitnieniem w celu rozkrzewienia i uzyskania większej ilości kwiatów.

Zastosowanie: Doskonałe pnącze do porywania altan, kratownic. balkonów, tarasów. Nie rozrasta się tak szybko jak inne pnącza, dlatego nie ma obawy o nadmierną zaborczość i ekspansywność.

Rozmnażanie: Sadzonki zielne sporządzane latem, rzadziej szczepienie na siewkach powojnika pnącego.

Odmiany: Bardzo liczne, różniące się wielkością, wypełnieniem i barwą kwiatów. Zainteresowanych zachęcam do przejścia na najlepszą polską stronę dotyczącą pnączy (a w szczególności powojników), prowadzoną przez p. S. Marczyńskiego i W. Piotrowskiego http://www.clematis.com.pl/


Clematis vitalba - powojnik pnący   

 

Pochodzenie: Europa południowa i środkowa, w Polsce rośnie dziko na Śląsku, w dolinie Wisły.

Dekoracyjność: Drobne bardzo liczne kwiaty, bujny wzrost, puszyste owocostany, długo utrzymujące się na roślinie.

Opis: Dorasta do 10 m wysokości, rośnie szybko i bujnie. Liście 5-listkowe, pozostają zielone aż do mrozów. Kwiaty bardzo drobne, białe, zebrane w wiechy, lekko pachnące, pojawiają się na pędach tegorocznych. Kwitnienie w VII-IX. Owocostany puszyste.

Wymagania: Gatunek bardzo odporny i tolerancyjny. Najlepiej kwitnie w miejscach dobrze oświetlonych, choć dobrze rośnie także w półcieniu. Gleby przeciętne, lubi gleby wapienne. Cięcie stosuje się tylko w przypadku nadmiernego wzrostu.

Zastosowanie: Bardzo lubiany ze względu na swoją niezawodność i bujny wzrost. Do osłaniania wysokich siatek ogrodzeniowych, w nasadzeniach naturalistycznych, do okrywania niezbyt dekoracyjnych miejsc. Nie wymaga opieki, łatwo dziczeje i rozsiewa się. 

Rozmnażanie: Wysiew owocków wiosną po 2 miesięcznej stratyfikacji. Sadzonki zielne w VI-VII. Siewki są stosowane jako podkładka dla wrażliwszych gatunków i odmian.

 


Clematis tangutica - powojnik tangucki   

 

Pochodzenie: Mongolia, Chiny

Dekoracyjność: Obficie kwitnący powojnik o żółtych kwiatach i gęstych puchatych owocostanach.

Opis: Dorasta do 2-3 m wysokości. Liście pierzaste, listki piłkowane. Kwiaty drobne, żółte, otwarte, przewijające na długich szypułkach. Kwitnienie w VI, często kwitnie drugi raz jesienią. Owoce puchate, jedwabiste.

Wymagania: Gatunek bardzo odporny i tolerancyjny. Najlepiej kwitnie w miejscach dobrze oświetlonych, choć dobrze rośnie także w półcieniu. Gleby przeciętne. Cięcie wiosną, zależnie od potrzeb, cięcie opóźnia kwitnienie o ok. miesiąc. Co kilka lat powinno się przeprowadzić cięcie odmładzające.

Zastosowanie: Bardzo lubiany ze względu na swoją niezawodność. Do osłaniania siatek ogrodzeniowych, w nasadzeniach naturalistycznych, stosowany też jako roślina okrywowa. 

Rozmnażanie: Wysiew owocków wiosną po 2 miesięcznej stratyfikacji. Sadzonki zielne w VI-VII.

Odmiany:

  • `Golden Tiara` - kwiaty intensywnie złocistożółte, silnie otwarte, fioletowo purpurowe;

  • `Lambton Park` - kwiaty ciemnożółte, odmiana najdłużej kwitnąca

 


Cornus alba - dereń biały   

 

Pochodzenie: Europa wschodnia, Syberia, Mandżuria, gdzie porasta zalewane doliny rzeczne.

Dekoracyjność: Krzew ozdobny nawet w stanie bezlistnym - ma piękne czerwone pędy, ponadto zachwyca czerwone zabarwienie liści jesienią. Białe, duże kwiatostany oraz białe kuliste owoce nie stanowią głównej ozdoby krzewu.

Opis: Krzew do 3 m, bardzo rozłożysty (szerszy niż wyższy). Pędy czerwone, błyszczące, widoczne z daleka. Gałęzie pokładają się i zakorzeniają. Liście duże, jajowate, całobrzegie, z równoległym, bardzo wyraźnym unerwieniem, od spodu sinawe.  Kwiaty drobne białe zebrane w baldachowate kwiatostany. Kwitnienie w V-VI. Owoce białe, kuliste.

Wymagania: Najlepiej rośnie na wilgotnych, żyznych glebach, na stanowisku w pełni słonecznym, choć jest gatunkiem bardzo tolerancyjnym i znoszącym słabe gleby i suszę. Jest całkowicie odporny na mrozy. Doskonale znosi zanieczyszczone powietrze. Dobrze znosi strzyżenie. Młode rośliny w dobrych warunkach rosną bardzo szybko. Odmiany o barwnych liściach rosną wolniej i wymagają lepszych warunków siedliskowych.

Zastosowanie: Sadzony pojedynczo lub w grupach dla czerwonych pędów, jest podstawowym krzewem do nasadzeń parkowych i osiedlowych. Gdy ma dużo miejsca, to tworzy bardzo duże gęste kępy. Może być stosowany do niestrzyżonych żywopłotów. Uprawiany u nas od dawna i często zdziczały. Doskonale nadaje się do nasadzeń miejskich, nawet w pobliżu dużych ulic. Pędy coraz częściej stosowane są jako dodatek do suchych kompozycji.

Rozmnażanie: Sadzonki zdrewniale, zielne, odkłady, kopczykowanie. Czasami stosowany siew po stratyfikacji.

Odmiany:

  • `Sibirica`- odmiana słabiej rosnąca, pędy jaskrawo czerwone;

  • `Kesselringii` - pędy czarno brązowe, liście brązowawe;

  • `Variegata` - liście z szerokim białym brzegiem;

  • `Gouchaultii` - najmłodsze liście z różowymi brzegami, potem zielone z żółtymi plamami


Cornus mas - dereń jadalny, dereń właściwy   

 

Pochodzenie: Europa południowa i środkowa (także Polska), Azja zachodnia, Armenia, porasta widne lasy dębowe i grabowe.

Dekoracyjność: Wczesnowiosenne żółte kwiaty, czerwone zabarwienie liści jesienią, czerwone owoce.

Opis: Krzew lub niskie drzewko. Drewno bardzo twarde. Pędy zielone, od słonecznej strony lekko zaczerwienione. Wyraźnie widoczne pączki liściowe i kwiatowe. Liście jajowate, z wyraźnym unerwieniem, dolna strona lekko owłosiona, na jesieni przebarwiają się na czerwono. Kwiaty drobne, żółte, zebrane w niewielkie baldaszki, ukazują się przed rozwojem liści (III-IV), są nieprzyjemnie pachnące, miododajne, widoczne z daleka. Owoce ciemnoczerwone, błyszczące, elipsoidalne, z twardą pestką w środku, bardzo cenione w przemyśle spożywczym. 

Wymagania: Gleby przeciętne, najlepiej wapienne, żyzne i głębokie,  miejsce słoneczne do półcienistego (lecz wtedy słabiej kwitnie i owocuje). Odporny na mrozy i zanieczyszczenie powietrza. Dobrze znosi suszę. Starsze okazy nie lubią przesadzania.

Zastosowanie: Cenny krzew miododajny, owocowy, ceniony także przez tokarzy ze względu na twarde drewno. Dobrze nadaje się na strzyżone żywopłoty. Pędy nadają się do pędzenia wczesną wiosną. Owoce są surowcem do sporządzania dżemów, galaretek, syropów, konfitur, nalewek - przerastają smakiem wiśnie! Można też spożywać surowe owoce, ale dopiero po opadnięciu, gdy są przejrzałe i miękkie. Sadzony w parkach i zadrzewieniach krajobrazowych, pojedynczo lub po kilka na obrzeżach drzew.

Rozmnażanie: Wysiew nasion bezpośrednio po zbiorze lub stratyfikacji, sadzonki zielne, odkłady.

 


Cotinus coggygria - perukowiec podolski

 

Pochodzenie: Południowa Europa

Dekoracyjność: Liście przebarwiające się jesienią na żółto lub purpurowo, puszyste owocostany przypominające peruki.

Opis: Szeroki krzew, czasem nieduże drzewo. Dorasta do 5 m. Ma żółte drewno. Pędy cienkie, nagie. Liście łopatkowate, całobrzegie, gładkie. Kwiaty drobne, żółtawe, zebrane w luźne wiechy, bez znaczenia zdobniczego, kwitnienie w V-VI. Owoce – drobne pestkowce otoczone puszystymi szypułkami kwiatów. Owoce pojawiają się w VII-IX.

Wymagania: Stanowisko jasne i ciepłe. Bardzo tolerancyjny, znosi nawet bardzo słabe, lekko zasolone gleby, najlepiej wapienne. Gatunek kserofityczny.

Zastosowanie: Pojedynczo lub w niewielkich grupach w celu uwydatnienia pokroju i barwy liści oraz owocostanów. Drewno wykorzystywane w meblarstwie jako intarsja. Drewno jest bardzo odporne na gnicie. Liście zawierają duże ilości garbników.

Rozmnażanie: Wysiew stratyfikowanych nasion na wiosnę, sadzonki zielne lub korzeniowe, odkłady.

Odmiany:

  • `Purpureus` - odmiana purpurowa, liście zielone, owocostany purpurowe;

  • `Royal Purple` - odmiana purpurowa, liści epurpurowe przez cały okres wegetacji;

  • `Rubrifolius` - odmiana czerwonolistna, liście i owocostany purpurowe


Cotoneaster divaricata - irga rozkrzewiona

   

Pochodzenie: Chiny, wapienne zbocza gór.

Dekoracyjność: Wyprostowany pokrój, liście przebarwiające się jesienią na czerwono, czerwone, lekko wydłużone owoce.

Opis: Wysokość do 1,5 m. Krzew o szeroko rozłożonych pędach (szerszy niż wyższy). Liście drobne, całobrzegie, ciemnozielone, błyszczące, od spodu wzdłuż nerwu głównego delikatnie owłosione, przebarwiające się jesienią na czerwono. Kwiaty drobne, białe. Owoce ciemno czerwone, lekko wydłużone, zebrane po 2-4 na krótkich szypułkach.

Wymagania: Podobne jak irgi poziomej.

Zastosowanie: Do sadzenia pojedynczo na trawnikach, na nieformowane szpalery, do zieleni osiedlowej, do ogródków skalnych.

Rozmnażanie: Podobne jak irgi poziomej.

 


Cotoneaster horizontalis - irga pozioma 

  

Pochodzenie: Góry Azji, słoneczne, wapienne skały, suche krzewiaste zarośla.

Dekoracyjność: Pokrój, , drabiniaste pędy, błyszczące liście, przebarwiające się jesienią na czerwono, czerwone kuliste owoce.

Opis: Wysokość do 40 cm. Pokrój płożący. Pędy obustronnie regularnie płasko ułożone (na kształt rybiego szkieletu). Liście drobne, okrągławe, błyszczące, jesienią ogniście czerwone. Kwiaty drobne białe lub różowawe, zebrane po 1-2 w kątach liści, nie są główną ozdobą tego krzewu. Kwitnienie w V-VI. Owoce czerwone, okrągłe, drobne, podobne do owoców jarzębiny, ale osadzone pojedynczo lub po kilka.

Wymagania: Gleby lekkie, przepuszczalne, wapienne, nie znosi zlewnych ciężkich gleb. Dobrze reaguje na dodanie do podłoża kompostu. Stanowisko słoneczne (ewentualnie tylko lekko ocienione). Źle znosi przesadzanie. W czasie bezśnieżnych zim może przemarzać. Rośnie stosunkowo wolno, dlatego wymaga starannego odchwaszczania (łatwo zagłuszają go chwasty).

Zastosowanie: Doskonały gatunek do obsadzania ogrodów skalnych, murków, skarp, na rabaty, może zastępować trawnik, może też być stosowany do umacniania skarp. Pięknie rozpościera swe pędy na ścianie, jeżeli posadzimy go przy budynku.

Rozmnażanie: Wysiew nasion wiosną po 3-4 miesięcznej stratyfikacji (a nawet rocznej), można też sporządzać latem sadzonki zielne lub półzdrewniałe.

 


Cotoneaster lucida - irga błyszcząca   

 

Pochodzenie: Syberia, skaliste zbocza gór.

Dekoracyjność: Sztywne pędy, ciemnozielone błyszczące liście, przebarwiające się jesienią na czerwono.

Opis: Wysokość do 2 m. Pokrój wyprostowany, sztywny. Pędy lekko omszone, miękkie w dotyku, bardzo obficie ulistnione. Liście nieco większe niż C.horizontalis, jajowate, od spodu miękko owłosione, jesienią przebarwiające się na czerwono. Kwiaty drobne, różowe, zebrane po kilka w kwiatostanie, bez znaczenia zdobniczego. Kwitnienie w V-VI. Owoce granatowe, kuliste, mało widoczne.

Wymagania: Podobne jak irga pozioma. Jest to jednakże gatunek całkowicie mrozoodporny i bardzo odporny na zanieczyszczenie powietrza.

Zastosowanie: Jeden z najcenniejszych krzewów żywopłotowych, zielonych już wczesną wiosna i czerwonych na jesieni. Doskonale znosi strzyżenie (żywopłoty formowane). Dobrze znosi warunki miejskie (może być sadzony przy ulicach). Może być też sadzony w grupach parkowych z innymi krzewami.

Rozmnażanie: Jak irga pozioma.

 


Crataegus monogyna - głóg jednoszyjkowy   

 

Pochodzenie: Europa, Azja zachodnia, Afryka północna. Pospolity gatunek dziki w całej Polsce.

Dekoracyjność: Przede wszystkim dekoracyjne są odmiany (kwiaty, wczesny rozwój liści na wiosnę).

Opis: Wysoki krzew lub małe drzewko. Dorasta do 10 m. wysokości. Kora mocno spękana, ciemnobrązowa. Wytwarza krótkie ciernie. Liście nieduże, z 3-7 klapami. Kwiaty białe, drobne, zebrane w baldachogrona, o specyficznym zapachu. Kwitnienie w V (2 tygodnie później niż C. oxyacantha). Owoce – czerwone, niewielkie, eliptyczne, z 1 orzeszkiem w środku. Dojrzewają w VIII.

Wymagania: Przeciętne do małych. Stanowisko słoneczne lub półcieniste, gleby przeciętne, nawet suche. Duża odporność na mrozy. Źle znosi przesadzanie.

Zastosowanie: Mało ceniony jako roślina ozdobne. Często stosowany jako podkładka w szkółkarstwie oraz jako tani gatunek na żywopłoty formowane obronne (obecność cierni). Jak wszystkie głogi ma bardzo twarde drewno.  Kwiaty i owoce są cenione w lecznictwie - napary i nalewki są stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego, chorobie wieńcowej, obniżają poziom cholesterolu.

Rozmnażanie: Wysiew nasion jesienią po rocznej stratyfikacji (nasiona kiełkują bardzo wolno). Można też szczepić lub okulizować na siewkach jarzębiny lub gruszy.

Odmiany:

  • `Bicolor` - odmiana dwubarwna, kwiaty ciemnoróżowe z białymi środkami;

  • `Stricta` - odmiana kolumnowa, bardzo wąski pokrój


Crataegus oxyacantha - głóg dwuszyjkowy   

 

Pochodzenie:  Europa i północna Afryka. Także gatunek dziko rosnący w Polsce głównie zachodniej i południowej.

Dekoracyjność: Cenione są szczególnie odmiany ozdobne z kwiatów.

Opis: Krzew lub małe drzewko, niższe od głogu jednoszyjkowego, dorasta do 5 m. wysokości. Ciernie dłuższe niż u poprzedniego gatunku. Liście mniej klapowane (przeważnie 3 klapy). Kwiaty białe (u odmian różowe), kwitnienie w V. Owoce z 2-3 orzeszkami.

Wymagania: Przeciętne do małych. Stanowisko słoneczne lub półcieniste, gleby przeciętne, nawet suche. Duża odporność na mrozy. Źle znosi przesadzanie.

Zastosowanie: Wykorzystywane są przede wszystkim odmiany o pięknych, często pełnych kwiatach, prowadzony najczęściej w formie piennej - jako małe drzewka do obsadzania wąskich ulic.

Rozmnażanie: Wysiew nasion jesienią po rocznej stratyfikacji (nasiona kiełkują bardzo wolno). Można też szczepić lub okulizować na siewkach jarzębiny lub gruszy.

Odmiany:

  •  `Paul`s Scarlet` - odmiana pełnokwiatowa czerwona;

  • `Rubra Plena` - odmiana pełnokwiatowa różowa;

  • `Candidoplena` - odmiana pełnokwiatowa śnieżnobiała;

  • `Plena` - odmiana pełnokwiatowa biała


Cydonia oblonga - pigwa pospolita   

 

Pochodzenie: Azja

Dekoracyjność: Duże różowe kwiaty, duże żółte owoce, podobne do gruszek.

Opis: Szeroki krzew lub małe drzewo, dorastające do 8 m. wysokości. Pędy, liście i owoce pokryte szarym, wełnistym kutnerem. Liście całobrzegie, jajowate, od spodu szaro filcowane. Kwiaty podobne do kwiatów jabłoni i grusz, bladoróżowe, duże, osadzone pojedynczo, miododajne, kwitnienie w V. Owoce gruszkowate, żółte, pokryte szarym kutnerem, twarde i pachnące, dojrzewające we IX-XI.

Wymagania: Stanowisko słoneczne i ciepłe, gleba żyzna i świeża, źle rośnie na glebach suchych i lekkich. Wrażliwy na silne mrozy (choć odrasta po przemarznięciu od korzeni), dlatego u nas nie ma znaczenia jako drzewo stosowane na szeroką skalę.

Zastosowanie: Przede wszystkim w szkółkarstwie sadowniczym jako karłowa podkładka pod grusze. Owoce cenione w przetwórstwie (na surowo trudno je ugryźć), a nasiona w lecznictwie (wydzielają śluz działający leczniczo na drogi oddechowe).

Rozmnażanie: Szczepienie na głogu, odkłady pionowe, rzadziej sadzonki zielne i zdrewniałe.

 


Cytisus scoparius - żarnowiec miotlasty, miotłowiec   

 

Pochodzenie: Europa, także w Polsce

Dekoracyjność: Krzew ozdobny z żółtych kwiatów, okrywających w całości roślinę. W stanie bezlistnym zielone pędy.

Opis: Wyprostowany krzew dorastający do 1,5 m. wysokości. Ma silny, głęboki system korzeniowy. Pędy zielone, kanciaste, miotlaste. Liście osadzone w górnej części pędów, drobne i wąskie, pojedyncze, a w dolnej części pędów - 3-listkowe. Kwiaty żółte, osadzone po 1-3 w kątach liści, na całej długości pędów. Kwitnienie w V-VI. Owoce - czarne strąki, otwierające się z trzaskiem w gorące dni i wyrzucające nasiona na duże odległości.

Wymagania: Stanowisko słoneczne i ciepłe, źle znosi nasze zimy (zielone pędy łatwo wysychają w silne mrozy, ale łatwo regenerują wiosną). Na zimę warto rośliny zabezpieczać. Gleba sucha, jałowa, piaszczysta, kwaśna (nie znosi wapnia w glebie). Starsze okazy źle znoszą przesadzanie.

Zastosowanie: Chętnie sadzony w zadrzewieniach krajobrazowych, na skalniakach i wrzosowiskach. Cenna roślina biocenotyczna - pomaga w rekultywacji gleb, użyźnia i umacnia dzięki silnemu systemowi korzeniowemu. Jest cenną paszą dla zwierząt leśnych, szczególnie zimą.

Rozmnażanie: Wysiew nasion po namoczeniu i spęcznieniu, sadzonki zielne.

 


Daphne cneorum - wawrzynek główkowy   

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w górach Europy, także w Polsce jako relikt 3-rzędowy (Lubelszczyzna, Kielecczyzna). Porasta suche lasy , suche słoneczne zbocza i wapienne skałki. Jest objęty całkowitą ochroną prawną.

Dekoracyjność: W czasie kwitnienia tworzy piękne barwne plamy. Łatwo się rozrasta w gęste kępy.

Opis: Krzewinka dorastająca do 20 cm. Pędy cienkie. pokładające się i zakorzeniające. Liście zimozielone, błyszczące, skórzaste. Kwiaty różowe, zebrane w główkowate kwiatostany zebrane na szczytach pędów. Kwiaty są silnie pachnące, rozwijają się w V-VI, powtarza kwitnienie w VII-VIII. Owoce żółtobrunatne bez znaczenia zdobniczego, najczęściej w ogóle się nie tworzą. Cała roślina jest trująca.

Wymagania: Gatunek kserofityczny - dobrze rośnie na glebach przepuszczalnych, piaszczysto-gliniastych, wapiennych, na stanowisku słonecznym i ciepłym. Jest bardzo tolerancyjny w stosunku do gleby.

Zastosowanie: Głównie sadzony w ogrodach skalnych i alpinariach, doskonały do małych ogródków. 

Rozmnażanie: Sadzonki zielne z piętką, odkłady.

 


Daphne mezereum - wawrzynek wilczełyko   

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w Europie, także w Polsce w cienistych lasach liściastych. Jest bardzo rzadki i objęty całkowitą ochroną gatunkową.

Dekoracyjność: Przede wszystkim wczesnowiosenne kwiaty (kwitnie jednocześnie z leszczyną, już nawet w I-II!!!), ponadto jaskrawoczerwone owoce (bardzo trujące!!!).

Opis: Niski krzew (do 1m). Pędy sztywne, słabo rozgałęzione. Liście ma sezonowe, wąskie, skupione w górnej części pędów i tworzące rodzaj pióropusza. Kwiaty różowe, silnie pachnące, zebrane wzdłuż pędów, prawie siedzące. Kwiaty rozwijają się przed rozwojem liści. Cala roślina jest silnie trująca (zawiera glukozyd - dafninę).

Wymagania: Wawrzynek lubi stanowisko półcieniste lub cieniste, chłodne. Gleba powinna być żyzna, próchniczna, wilgotna, najlepiej wapienna. Nie znosi pełnego słońca i suchych gleb. Odporny na mrozy. Źle reaguje na cięcie, trudno odrasta i nie zagęszcza się. Źle znosi przesadzanie.

Zastosowanie: Cenny krzew ze względu na wczesne kwitnienie. Nie należy sadzić w miejscach dostępnych dla dzieci.

Rozmnażanie: Wysiew nasion zaraz po zbiorze lub po rocznej stratyfikacji. Można też sporządzać sadzonki zielne oraz odkłady.

Odmiany:

  • 'Alba' - kwiaty białe, owoce żółte;

  • 'Plena' - kwiaty pełne, białe.


Deutzia scabra - żylistek szorstki   

 

Pochodzenie: Japonia

Dekoracyjność: Krzewy ozdobne z kwiatów.

Opis: Krzew do 2,5 m. wysokości. Pędy puste w  środku. Kora łuszcząca się pasami. Liście dość duże, drobno piłkowane, od spodu gęsto owłosione, szorstkie, nieprzyjemne w dotyku. Kwiaty dzwonkowate, białe, niepachnące, zebrane w sztywne wiechy. Kwitnienie w VI-VII. Owoce - suche torebki, bez znaczenia zdobniczego.

Wymagania: Stanowisko słoneczne i osłonięte, choć może też rosnąć pod osłoną drzew i wyższych krzewów. Gleba piaszczysto-gliniasta, dostatecznie wilgotna (podczas suszy wymaga systematycznego podlewania). Dobrze znosi zanieczyszczenie powietrza. Podczas mroźnych zim łatwo przemarza, ale odrasta od nasady pędów na wiosnę. Nie wymaga systematycznego cięcia, wycina się głównie pędy stare, chore i przemarznięte.

Zastosowanie: Doskonałe krzewy do ogródków przydomowych, do sadzenia pojedynczo lub w grupie na trawniku, przy budynkach, ogrodzeniach.

Rozmnażanie: Sadzonki zdrewniałe lub zielne.

Odmiany:

  • `Watereri` - kwiaty karminowe od zewnątrz;

  • `Plena` - odmiana pełnokwiatowa, różowa;

  • `Pride of Rochester` - odmiana pełnokwiatowa, płatki kwiatowe duże;

  • `Candidissimia` - odmiana śnieżnobiała, kwiaty pełne, śnieżnobiałe.


Eleagnus angustifolia - oliwnik wąskolistny   

 

Pochodzenie: Azja, Europa południowa

Dekoracyjność: Srebrzyste ulistnienie (pokryte drobnymi srebrnymi tarczkami), silny zapach kwiatów.

Opis: Szeroki krzew lub niewielkie drzewo, szybkorosnący, dorasta do 14 m. wysokości. ma płytki system korzeniowy, łatwo przewraca się i jest gatunkiem krótkowiecznym. Pędy zwisające, często cierniste, srebrzyste. Liście wąskie, podobne do liści wierzby, srebrzyste. Kwiaty drobne, żółto srebrzyste, intensywnie pachnące, niepozorne. Kwitnienie w VI-VII. Owoce nieduże, srebrzyste, suche i mączyste (VII-X)

Wymagania: Stanowisko słoneczne (gatunek wybitnie światłolubny) i suche. Gatunek kserofityczny i pionierski - dobrze znosi gleby lekkie, suche, dobrze przewietrzone, najlepiej wapienne, mogą być nawet zasolone. Doskonale znosi zanieczyszczone powietrze miejskie.

Zastosowanie: Do sadzenia pojedynczo lub w niewielkich grupach, szczególnie cenny na trawnikach, gdzie uwydatnia się srebrzyste ulistnienie. Stosowany jako gatunek pionierski. Owoce zawierają kwasy tłuszczowe i są wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym. Doskonale nadaje się do rekultywacji gleb zdegradowanych.

Rozmnażanie: Wysiew nasion po stratyfikacji, przez odkłady lub odrosty korzeniowe.

 


Enkianthus campanulatus - enkiant dzwonkowaty   

 

Pochodzenie: Japonia

Dekoracyjność: Drobne liczne kwiaty, liście często przebarwiają się jesienią na czerwono

Opis: Krzew dorastający do 3 m. Liście sezonowe, drobno piłkowane, szorstkie, zebrane przede wszystkim na wierzchołkach pędów. Kwiaty drobne, dzwonkowate, białe lub żółte, z czerwonymi prążkami, zebrane w zwisające grona. Kwitnienie w V-VI.

Wymagania: Gleba kwaśna (pH 4-5), próchniczna, świeża. Stanowisko słoneczne lub półcieniste. Duża odporność na mrozy.

Zastosowanie: Kolekcjonerski krzew do ogrodów wrzosowiskowych, ładnie prezentuje się w towarzystwie różaneczników i azalii oraz wrzosów.

Rozmnażanie: Wysiew nasion (bardzo wolno wschodzą, siewki bardzo delikatne), przez odkłady, sadzonki.

 


Erica carnea - wrzosiec krwisty (wrzosiec wiosenny)

 

Pochodzenie: Porasta góry południowej Europy. Rośnie dziko na słonecznych ciepłych stokach Alp i Apeninów.

Dekoracyjność: Wczesnowiosenne kwiaty. Szeroko się rozrasta i tworzy barwne kępy.

Opis: Krzewinka dorastająca do 30 cm. Liście igiełkowate, zebrane po 4 w okółkach, zimozielone. Kwiaty dzwonkowate, różowo-czerwone, wyrastające w kątach liści, osadzone wzdłuż gałązek w baldachogrona. Kwitnienie już w II-IV.

Wymagania: Stanowisko słoneczne choć dobrze znoszą półcień (w przeciwieństwie do wrzosów). Dobrze rośnie na próchnicznych, dość wilgotnych ale przepuszczalnych glebach. Jest tolerancyjny w stosunku do odczynu gleby (nie wymaga tak silnie kwaśnej gleby jak wrzos, a nawet toleruje gleby wapienne). Warto ściółkować glebę wokół roślin. Po kwitnieniu wymaga przycięcia, wtedy mocno się zagęszcza. Nie lubi przesadzania, dlatego lepiej sadzić rośliny doniczkowane. Przed zimą należy okryć rośliny materiałem lekkim, przewiewnym, przepuszczającym światło (stroisz, biała agrowłóknina). Jesienią i w czasie odwilży należy rośliny podlewać, aby nie dopuścić do suszy fizjologicznej w czasie bezśnieżnej mroźnej zimy. Gleba wokół roślin wymaga ściółkowania wiosną i jesienią w celu zabezpieczenia przed wysychaniem.

Zastosowanie: Doskonale komponuje się z innymi roślinami z rodziny wrzosowatych (azalie, różaneczniki, wrzosy) oraz z niewielkimi iglakami. Podstawowy gatunek do ogrodów wrzosowiskowych, na skalniaki, a także na rabaty bylinowe i do ogrodów naturalistycznych. Najładniej wygląda w dużych grupach jednoodmianowych, tworzących barwne dywany. Roślina miododajna.

Rozmnażanie: Najczęściej przez sadzonki zielne z piętką (kawałkiem zeszłorocznego pędu), przez odkłady i kopczykowanie. Siew stosowany jest rzadko.

 W Polsce rośnie dziko jeden gatunek wrzośca - wrzosiec bagienny (Erica tetralix) - można go znaleźć na torfowiskach wysokich w Wielkopolsce, na Pomorzu i Dolnym Śląsku. Jest gatunkiem kwitnącym latem, dość popularnym w ogrodach. Wymaga przycinania pędów wczesną wiosną.

 


Euonymus europaea - trzmielina pospolita   

 

Pochodzenie: Pospolita w całej Europie, w Polsce pospolity w wilgotnych lasach i zaroślach, na glebach żyznych i wilgotnych.

Dekoracyjność: Oryginalne owoce, czerwone zabarwienie liści jesienią

Opis: Krzew lub małe drzewo, do 10 m wysokości. Pędy zielone z charakterystycznymi korkowymi listewkami na kantach. Liście jajowate, całobrzegie, pięknie przebarwiające się jesienią na czerwono. Kwiaty żółtozielone, małe, niepozorne, bez znaczenia zdobniczego. Owoce - 4- klapowe różowe torebki, które po rozchyleniu ukazują nasiona w pomarańczowej osnówce. owoce zdobią roślinę we IX-XI.

Wymagania: Stanowisko słoneczne do półcienistego, gleby przeciętne, świeże i dostatecznie wilgotne. Całkowicie odporna na mrozy i zanieczyszczenie powietrza.

Zastosowanie: W zadrzewieniach krajobrazowych, sadzony jako podszycie parkowe, może być wykorzystywany na strzyżone żywopłoty.

Rozmnażanie: Wysiew nasion po zbiorze lub wiosną po stratyfikacji.

 


Euonymus fortunei - trzmielina Fortune'a   

 

Pochodzenie: Chiny

Dekoracyjność: Zimozielone, często oryginalnie zabarwione liście.

Opis: Płożący lub wspinający się krzew. Pędy długie, zaopatrzone w korzenie przybyszowe. Liście zimozielone, drobne, lekko piłkowane. W naszych ogrodach trzmielina nie kwitnie i nie wydaje owoców.

Wymagania: Stanowisko zacienione, gleba żyzna, świeża. Gatunek wrażliwy na mróz, przemarza ponad śniegiem.

Zastosowanie: Jako roślina dywanowa, okrywowa pod drzewami i krzewami, Może być też stosowana jako nieduże pnącze.

Rozmnażanie: Sadzonki pędowe sporządzane w VIII.

 


Forsythia x intermedia - forsycja pośrednia   

 

Pochodzenie: Gatunek mieszańcowy.

Dekoracyjność: Wiosenne kwiaty.

Opis: Krzew dorastający do 3 m wysokości. Pędy prawie puste w środku (ewentualnie blaszkowaty rdzeń). Pączki zróżnicowane na liściowe i kwiatowe. Pączki kwiatowe skupione najczęściej w węzłach, po 2-6 obok siebie. Liście zmienne, lancetowate i piłkowane, czasem 3-dzielne lub 3-klapowe. Pąki kwiatowe tworzą się latem poprzedniego roku. Kwiaty 4-płatkowe,  intensywnie żółte, rozwijają się przed rozwojem liści (IV-V).

Wymagania: Stanowisko słoneczne, gleby przeciętne, lekkie i żyzne. Nie znosi gleb bardzo suchych. Doskonale rośnie w warunkach miejskich. W surowe zimy przemarza (głównie pączki kwiatowe), ale odrasta po ścięciu. Cięcie znoszą bardzo dobrze. Najlepiej przeprowadzać je zaraz po kwitnieniu, przed tworzeniem się pąków kwiatowych na kolejny sezon. Co kilka lat warto forsycje odmładzać (przyciąć wczesną wiosną prawie przy samej ziemi).

Zastosowanie: Powszechnie stosowana w terenach zieleni, jako krzew do tworzenia grup, na niestrzyżone  żywopłoty. Pięknie prezentuje się jako soliter (pojedynczy krzew) na trawnikach. Kwiaty doskonale nadają się do przyspieszania w wazonie. Pyłek kwiatowy jest chętnie zbierany przez pszczoły.

Rozmnażanie: Sadzonki zielne i zdrewniałe, odkłady.

 

 


Hamamelis mollis - oczar omszony 

  

Pochodzenie: Środkowe Chiny, gdzie jest niewielkim drzewem. .

Dekoracyjność: Duże liście przebarwiające się jesienią na żółto, duże oryginalne kwiaty kwitnące już od stycznia.

Opis: Krzew dorastający do 3 m wysokości, rośnie wolno. Młode pędy i liście okryte gęstym kutnerem (stąd nazwa). Liście duże, miękko owłosione, szeroko jajowate, u nasady sercowate. Kwiaty pojedyncze lub zebrane po kilka na krótkopędach,  pachnące, bardzo okazałe. Płatki są bardzo wąskie, ciemnożółte, u podstawy czerwone, kielich wiśniowy. Kwitnienie w I-IV. Kwiaty pojawiają się przed rozwojem liści. Owocem jest torebka, która po dojrzeniu pęka gwałtownie i i z łoskotem wyrzucając na duże odległości błyszczące nasiona.

Wymagania: Stanowisko słoneczne lub półcieniste. Gleby świeże, żyzne, próchniczne, stale lekko wilgotne, lekko kwaśne.

Zastosowanie: Roślina amatorska, sadzona głównie dla bardzo wczesnych oryginalnych kwiatów. Najpiękniejszy z uprawianych oczarów.

Rozmnażanie: Wysiew nasion po stratyfikacji, odkłady.

 


Hedera helix - bluszcz pospolity   

 

Pochodzenie: Europa, Azja, gatunek rosnący dziko w Polsce w lasach liściastych na niżu Polski.

Dekoracyjność: Zimozielone liście, wspaniałe pnącze okrywające budynki, mury i pnie drzew. Jest też doskonałą rośliną okrywową.

Opis: Pnącze dorastające nawet do 20-25 m. Pień rozrośniętych, starych osobników wygląda jak pień drzewa (np. bluszcze na zamku Chojnik). Pędy zaopatrzone na całej długości w korzonki czepne, które przytwierdzają roślinę do podpory. Liście zimozielone, bardzo zmienne, na pędach nie kwitnących klapowane, na pędach kwitnących całobrzegie, większe. Kwiaty bez znaczenia zdobniczego, zielonkawe, zebrane w baldachy. Kwiaty pojawiają się tylko na pędach wysoko wzniesionych, dobrze nasłonecznionych. Kwitnienie we IX-X. Owoce - czarne jagody. Cała roślina trująca ale i lecznicza.

Wymagania: Gleba próchnicza, żyzna, wilgotna (podobnie jak w żyznym lesie liściastym). Dobrze znosi nawet silne zacienienie, najlepiej rośnie pod koronami drzew.

Zastosowanie: Cenne pnącze, szczególnie w starych parkach, ogrodach i na cmentarzach. Doskonała roślina okrywowa. W chłodniejszych rejonach Polski może przemarzać.

Rozmnażanie: Dobrze rozmnaża się z sadzonek zielnych sporządzanych o każdej niemal porze roku. Sadzonki ukorzeniają się szybko i łatwo, pod warunkiem, że są ukorzeniane od razu w doniczkach docelowych (bluszcz nie znosi przesadzania).  

 

 

 

 

 

 


Hibiscus syriacus - ketmia syryjska   

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w Chinach i Japonii.

Dekoracyjność: Kwiaty podobne do prawoślazu (malwy), pora kwitnienia - lato, gdy kwitnie niewiele krzewów.

Opis: Krzew dorastający do 3 m. Liście rombowate, z trzema klapami. Kwiaty pięciopłatkowe dzwonkowate, z wyraźnym długim słupkiem wraz z pręcikami (prętosłup). Kwiaty wyrastają pojedynczo z kątów liści. Kwiaty fioletowe, różowe, białe, czerwone w zależności od odmiany. Kwitnienie nietypowe dla krzewów - VIII - X.

Wymagania: Stanowisko słoneczne, ciepłe, osłonięte od silnych wiatrów. Gleba przepuszczalna, średnio żyzna. Roślina nie lubi cięcia, dlatego powinno się jedynie przeprowadzać cięcie sanitarne. Wykonujemy je na wiosnę, ponieważ ketmia kwitnie na pędach wytworzonych w czasie wiosny. W zimniejszych rejonach kraju ketmia źle znosi zimy. Jej pędy nie zawsze zdążą wystarczająco przygotować się do zimy (późno kończy wegetację) i może przemarzać. Okrycia wymagają rośliny świeżo posadzone i młode.

Zastosowanie: Krzew amatorski, zasługujący na szersze rozpowszechnienie. Do sadzenia pojedynczo w ciepłych, osłoniętych miejscach.

Rozmnażanie: Przez wysiew nasion, sadzonki zielne lub zdrewniałe, przez szczepienie.

 


Hippophaë rhamnoides - rokitnik pospolity (oblepicha, rozmarynowiec)   

 

Pochodzenie: Europa i Azja, najwięcej rokitnika porasta tereny wschodniej i zachodniej Syberii, gdzie wykorzystywany jest jako cenny krzew owocowy. Dziko rośnie także w Polsce nad brzegiem Bałtyku.

Dekoracyjność: Szarozielone liście, jaskrawo pomarańczowe owoce oblepiające pędy (stąd nazwa oblepicha).

Opis: Krzew lub drzewko do wysokości 10m (przeciętnie 1-4m). Wytwarza odrosty korzeniowe, dzięki którym bardzo szybko się rozrasta. Korzenie szeroko rozrośnięte, ale i dość głębokie. Pędy cierniste, pąki pokryte srebrnymi tarczkami. Liście wąskie, szaro zielone. Roślina dwupienna. Kwiaty męskie drobne, kuliste, żółtawe, bez znaczenia zdobniczego. Kwiaty żeńskie, również niezbyt ozdobne, zebrane są w kłosokształtne grona. Kwitnienie w III-IV, jeszcze przed rozwojem liści. Owoce mocno oblepiają pędy, są jaskrawo pomarańczowe lub żółte, kuliste, bardzo soczyste, kwaskowe, stosowane w przetwórstwie i lecznictwie.

Wymagania: Gatunek kserofityczny (przystosowany do życia w warunkach niedoboru wody w glebie i powietrzu), doskonale znosi suszę, zasolenie i zanieczyszczenie powietrza. Lubi gleby wapienne, dobrze przewietrzone. Musi rosnąć w pełnym świetle. W miejscu zacienionym zamiera. Całkowicie odporny na mrozy. Nie znosi silnego cięcia, może wtedy nawet zasychać.

Zastosowanie: Gatunek pionierski, doskonały do rekultywacji terenów poprzemysłowych. Wzbogaca glebę w azot i "szykuje" miejsce dla roślin bardziej wymagających (dzięki symbiozie z bakteriami, podobnie jak rośliny motylkowe). Doskonały gatunek do umacniania wydm nadmorskich, stromych zboczy oraz zadrzewiania piaszczystych nieużytków. Stosowany też jako niestrzyżony żywopłot. Kwiaty są miododajne. Owoce są jadalne bardzo wartościowe (znaczne ilości witaminy C, A B, E, F, P), w Rosji nazywane nawet "syberyjskim ananasem". Wykorzystywane są w medycynie ludowej oraz w przetwórstwie (soki, galaretki, dżemy, mrożonki, likiery).  Przy sadzeniu rokitnika należy pamiętać, że jest to gatunek dwupienny - aby uzyskać owoce musimy mięć zarówno osobnika żeńskiego jak i męskiego (najlepiej w stosunku 6:1). Rozpoznanie płci u młodych drzewek jest bardzo trudne (okazy żeńskie mają mniejsze i rzadsze pączki kwiatowe) i warto przy zakupie poradzić się fachowca. Bezlistne pędy doskonale nadają się do suchych kompozycji (piękna barwa pędów, kuliste pączki owoce oraz ciernie). Zarośla rokitnika są wspaniała kryjówką i stołówką dla dzikich zwierząt.

Rozmnażanie: Wysiew nasion, odrosty korzeniowe

 


Hydrangea macrophylla - hortensja ogrodowa   

 

Pochodzenie: Chiny, Japonia, Korea.

Dekoracyjność: Jeden z podstawowych krzewów ozdobnych z kwiatów.

Opis: Krzew dorastający do 1 m. Liście jajowate, szerokie, duże, długoogonkowe. Kwiaty dwojakiego rodzaju - płodne oraz płonne, różowe, fioletowe, białe zebrane w kwiatostany kuliste (kwiaty płonne) lub płaskie i szerokie (kwiaty mieszane). Kwitnienie w VI-VII.

Wymagania: Wymaga gleb kwaśnych, żyznych, próchnicznych. jest wrażliwa na susze i wymaga systematycznego podlewania. Stanowisko półcieniste do słonecznego (ale nie znosi silnego nasłonecznienia). W chłodniejszych rejonach Polski wymaga okrycia na zimę. Kwiaty pojawiają się na pędach tegorocznych, dlatego wymaga corocznego silnego cięcia wczesnowiosennego.

Zastosowanie: Wspaniały krzew do małych ogródków przydomowych (nie rozrasta się), doskonale czuje się w cienistych zakątkach ogrodu oraz pod koronami drzew.

Rozmnażanie: Przez sadzonki zielne.

Odmiany:

  • Coerulea - odmiana błękitna, kwiaty niebieskie, płonne, zebrane w kuliste kwiatostany;

  • Intermedia - odmiana pośrednia, krzew wysoki, o czerwonych pędach, kwiaty płonne tylko na brzegach;

  • Maculata - odmiana plamista, liście biało obrzeżone lub pokryte białymi plamkami. Kwiaty niebieskie, płonne.


Hydrangea petiolaris - hortensja pnąca   

 

Pochodzenie: Japonia, Chiny, Korea

Dekoracyjność: Doskonałe pnącze ozdobne z liści i drobnych białych kwiatów.

Opis: Pnącze dorastające do 20 m. Pędy pokryte na całej długości korzonkami przybyszowymi (podobnie jak bluszcz). Liście jajowate, drobno ząbkowane, wierzchołki zaostrzone. Liście długoogonkowe. Kwiaty białe, drobne, zebrane w duże płaskie kwiatostany. Kwitnienie w VI-VII.

Wymagania: Gleba próchniczna, stale wilgotna, stanowisko półcieniste, wilgotne.

Zastosowanie: Podobnie jak bluszcz doskonale nadaje się do pokrywania starych pni, murów i budynków. Szczególnie ładnie wygląda w starych parkach i ogrodach.

Rozmnażanie: Sadzonki zielne i odkłady.

 


Ilex aquifolium - ostrokrzew kolczasty

 

Pochodzenie: Europa Południowa i Zachodnia, Afryka Północna, Azja.

Dekoracyjność: Zimozielone błyszczące liście, czerwone owoce.

Opis: Krzew lub niewielkie drzewo. Liście zimozielone, skórzaste i błyszczące, niepodzielone, o ząbkowanych, kłujących brzegach. Kwiaty niepozorne, drobne, białe. Roślina dwupienna. Owoce  czerwone, kuliste, dojrzewają we IX. Gałązki z owocami są ulubionym motywem Świąt Bożego Narodzenia w USA.

Wymagania: Gleba żyzna, wapienna, najlepiej gliniasta. Stanowisko półcieniste do cienistego, osłonięte. Źle znosi nasze zimy, szczególnie w Polsce centralnej i wschodniej. Po przemarznięciu odrasta. Dobrze znosi cięcie.

Zastosowanie: Szczególnie cenione okazy żeńskie, obficie obsypane czerwonymi owocami, szczególnie poszukiwanymi w okresie Bożego Narodzenia. Uprawiany jako roślina amatorska. Doskonale nadaje się do formowania figur roślinnych (podobnie jak cis i bukszpan).

Rozmnażanie: Przez wysiew nasion, z sadzonek zielnych, przez szczepienie.

 


Kerria japonica - złotlin japoński   

 

Pochodzenie: Chiny, Japonia

Dekoracyjność: Intensywnie żółte lub pomarańczowe kwiaty, zielone pędy szczególnie dobrze widoczne w stanie bezlistnym.

Opis: Krzew dorastający do 1,5 m. Rozrasta się za pomocą rozłogów. Pędy jaskrawo zielone. Liście Liście z charakterystycznym, wydłużonym wierzchołkiem, jasnozielone, wyraźnie piłkowane. Kwiaty żółte lub pomarańczowe, pojedyncze lub pełne. Główne kwitnienie w V, a potem słabiej kwitnie latem.

Wymagania: Mało wymagający w stosunku do gleby, choć preferuje glebę próchniczną, świeżą, umiarkowanie wilgotną. Stanowisko słoneczne, ciepłe. W mroźne zimy przemarza, ale na wiosnę łatwo odrasta.

Zastosowanie: Ogrody przydomowe, szczególnie w Polsce zachodniej. Dobrze wygląda pojedynczo lub w niewielkich grupach.

Rozmnażanie: Sadzonki zielne lub zdrewniałe, odrosty korzeniowe.

Odmiany:

  • Picta - odmiana pstrolistna;

  • Pleniflora - odmiana pełnokwiatowa


Laburnum anagyroides - złotokap pospolity, złotodeszcz  

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w Europie Południowej.

Dekoracyjność: Zwisające grona złoto żółtych wiosennych kwiatów.

Opis: Wysoki krzew lub małe drzewko. Dorasta do 8 m. Liście złożone z trzech listków, szaro owłosione. Kwiaty żółte, niepachnące, zebrane w długie zwisające grona, widoczne z daleka, wyglądające jak złote strugi (stąd nazwa). Kwitnienie w V-VI. Owocem są suche zwisające strąki. Kora, owoce i nasiona są trujące.

Wymagania: Stanowisko słoneczne lub lekko ocienione. Gleba przeciętna, wapienna, stale lekko wilgotna. Dobrze znosi warunki miejskie. Może przemarzać w surowe zimy. Nie lubi cięcia, dlatego zabieg ten wykonujemy tylko w razie przemarznięcia pędów.

Zastosowanie: Jeden z podstawowych gatunków ozdobnych z kwiatów. Powinien być sadzony w miejscu eksponowanym, widocznym z daleka. Nie sadzić a ogródkach, gdzie bawią się małe dzieci (trujące nasiona wyglądające jak czarne koraliki).

Rozmnażanie: Wysiew namoczonych nasion wiosną, sadzonki zdrewniałe i zielne, odmiany szczepione.

 


Lavandula angustifolia - lawenda wąskolistna   

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w basenie Morza Śródziemnego.

Dekoracyjność: Owłosione, niebieskoszare liści, filetowe kwiaty. Cała roślina intensywnie pachnie.

Opis: Krzewinka dorastająca do 60 cm. Liście zimozielone, pokryte szarymi włoskami, niebieskoszare, intensywnie pachnące. Kwiaty drobne, fioletowe, zebrane w kłosowate, szczytowe kwiatostany. Kwitnienie w VI-VIII.

Wymagania: Stanowisko słoneczne, ciepłe, osłonięte. Gleba przepuszczalna, żyzna, z dodatkiem wapnia. Jak większość gatunków zimozielonych niezupełnie odporna na mrozy (najlepiej jest okryć ją włókniną lub stroiszem). Dobrze znosi suszę.

Zastosowanie: Na rabaty bylinowe, obwódki, niskie żywopłoty niestrzyżone lub strzyżone (dobrze znosi cięcie), do ogródków ziołowych. Na zdjęciu powyżej w towarzystwie rozmarynu na południu Europy. Niestety w warunkach polskich trudno byłoby uzyskać taki efekt, gdyż zimą część tych roślin przemarzłaby i wymagałaby wymiany lub gruntownego cięcia. Suszone liście są cennym dodatkiem do mieszanek potpourri (mieszanka suszonych roślin o pięknym zapachu) oraz saszetek zapachowych wieszanych w pomieszczeniach, garderobach itp.

Rozmnażanie: Sadzonki zielne, wysiew nasion.

 


Ligustrum vulgare - ligustr pospolity

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 


Lonicera caprifolium - wiciokrzew przewiercień   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 


Lonicera periclymenum - wiciokrzew pomorski   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 


Lonicera x tellmanniana - wiciokrzew Tellmanna   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 


Magnolia soulangeana - magnolia Soulangean`a   

 

Pochodzenie: Mieszaniec wyhodowany w XIX w. we Francji.

Dekoracyjność: Jedna z najładniejszych magnolii, zachwycająca bogactwem odmian. Ozdobne są wiosenne kwiaty i skórzaste duże liście.

Opis: Duży krzew lub niewielkie drzewo (dorasta do 7 m). Korzenie magnolii są płytkie, kruche, wrażliwe na uszkodzenia. Wczesną wiosną ozdobne są duże owłosione pąki kwiatowe, a w IV-V duże kielichowate kwiaty, przeważają barwy różowe i liliowe. Kwitną już 2-3 letnie rośliny. W czasie wiosennych przymrozków kwiaty brązowieją. Liście rozwijają się po kwitnieniu, są wydłużone (do 20 cm), skórzaste, błyszczące.

Wymagania: Wymaga miejsca osłoniętego od wiatrów, ciepłego, słonecznego lub półcienistego. Gleby żyzne, głęboko uprawione, o odczynie lekko kwaśnym. Na glebach obojętnych lub zasadowych liście żółkną (chloroza). Gleba wokół rośliny musi być stale wilgotna. W czasie mroźnych zim pąki kwiatowe przemarzają i wtedy kwitnienie wiosną jest bardzo ubogie.  Nie lubi przesadzania, ani zbyt głębokiego spulchniania gleby (korzenie łatwo ulegają uszkodzeniom mechanicznym). Sadzić najlepiej tylko rośliny młode, najlepiej szkółkowane w pojemniku. W czasie suszy wymaga intensywnego podlewania, ponieważ płytki system korzeniowy nie może czerpać wody z głębszych warstw gleby. Dobrze też reaguje na ściółkowanie gleby wokół rośliny, co umożliwia zatrzymanie wody w glebie, ogranicza rozwój chwastów, a dodatkowo może zakwaszać glebę (jeśli stosujemy torf lub korę) i chronić przed mrozem. Młode, posadzone na wiosnę rośliny należy przed zimą okryć przewiewnym materiałem, np. słomą. Magnolie nie lubią cięcia, ponadto cięcie zmienia naturalny pokrój roślin.

Zastosowanie: Do sadzenia pojedynczo przy budynku lub na trawniku, tak aby mogła być oglądana i podziwiana z daleka. Najlepiej sadzić w większych ogrodach, ponieważ w dobrych warunkach szybko rozrasta się, a jedynie jako soliter w pełni ukazuje swój urok.

Rozmnażanie: Sadzonki zielne sporządzane od połowy VII, szczepienie na magnolii japońskiej.

 


Mahonia aquifolium - mahonia pospolita   

 

Pochodzenie: Ameryka Północna.

Dekoracyjność: Zimozielone skórzaste liście, żółte wiosenne kwiaty.

Opis: Niski, rozłożysty, wolno rosnący krzew. Dorasta do wysokości 1,5 m. Wytwarza liczne odrosty korzeniowe. Pędy sztywne, wyprostowane, drewno żółte. Liście pierzasto złożone, zimozielone, skórzaste, błyszczące, kolczasto zakończone. Jesienią liście przebarwiają się na czerwono. Kwiaty drobne, intensywnie żółte, zebrane w groniaste kwiatostany na wierzchołkach zeszłorocznych pędów. Kwitnienie w V lub nawet pod koniec IV. Kwiaty są miododajne. Pręciki kwiatów (podobnie jak u berberysów) poruszają się przy dotknięciu. Jesienią zawiązują się granatowe jagody, z sinoniebieskim nalotem, jadalne w stanie przetworzonym (galaretki, dżemy).

Wymagania: Stanowisko półcieniste i cieniste, w miejscach nasłonecznionych może cierpieć z powodu zimowej suszy fizjologicznej. Natomiast dobre oświetlenia krzewu sprzyja lepszemu kwitnieniu. Gleby żyzne, piaszczysto-gliniaste, próchniczne, stale wilgotne. Jest odporna na mrozy, nie lubi natomiast bezśnieżnych słonecznych mroźnych dni, ponieważ bardzo szybko wtedy paruje i liście brązowieją. Roślina szybko jednak regeneruje uszkodzenia, gdyż bez problemu odbija z odrostów korzeniowych (raczej jest problem z pozbyciem się tej rośliny z ogrodu). Źle znosi przesadzanie i powinna być sadzona z bryłą ziemi lub z pojemnika.

Zastosowanie: Do tworzenia grup na trawnikach, do obsadzania powierzchni pod dużymi drzewami i krzewami, na niestrzyżone żywopłoty. Ulistnione gałązki są wykorzystywane do wyrobu wiązanek pogrzebowych.

Rozmnażanie: Wysiew nasion po stratyfikacji, z odrostów korzeniowych lub sadzonek zielnych.

 


 Parthenocissus quinquefolia - winobluszcz pięciolistkowy, dzikie wino   

 

Pochodzenie: Stany Zjednoczone USA.

Dekoracyjność: Wspaniałe gęste ulistnienie, ozdobne przede wszystkim jesienią, gdy przebarwiają się na czerwono.

Opis: Wysokie pnącze, przytwierdzające się do podpór za pomocą wąsów czepnych z przylgami. Liście dłoniasto złożone z 5 listków. Kwiaty obupłciowe, bez znaczenia zdobniczego. Owoce - granatowe kuliste jagody.

Wymagania: Stanowisko słoneczne lub półcieniste. Gleba przeciętna. Gatunek odporny na mrozy i zanieczyszczenie powietrza.

Zastosowanie: Najczęściej i najchętniej sadzone pnącze samoczepne w miastach - ze względu na odporność na zanieczyszczone powietrze i mróz. Doskonale nadaje się do okrywania ścian, murów, pni drzew, po których wspina się dzięki przylgom. Może być sadzony nawet przy północnych ścianach.

Rozmnażanie: Sadzonki zdrewniałe 3-węzłowe (III, pobierane w XII i przechowywane w chłodnym wilgotnym miejscu), siew stosuje się rzadko

Odmiany:

- var. engelmannii - odmiana Engelmanna - listki węższe, jesienią brązowo czerwone

- var. murorum - odmiana murowa - listki krótsze i szersze, wąski czepne bardziej rozgałęzione i mocne przylgi

 


Philadelphus - jaśminowiec   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 


Pieris japonica - pieris japoński   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 


Polygonum aubertii - rdest Auberta   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Potentilla fruticosa - pięciornik krzewiasty   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 


Prunus triloba - migdałek trójklapowy   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Pyracantha coccinea - ognik szkarłatny   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 


Rhododendron catawbiense - różanecznik katawbijski

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 


Rhododendron flavum - azalia pontyjska   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 


Rhus typhina - sumak octowiec

 

Pochodzenie: USA i Kanada

Dekoracyjność: Duże pierzaste liście przebarwiające się jesienią na jaskrawe ogniste kolory, amarantowe zbite owocostany.

Opis: Wysoki krzew lub drzewo (do 10 m) o krótkim pniu. Ma płaski, płytki system korzeniowy (starsze rośliny łatwo przewracają się) Gatunek krótkowieczny (20-30 lat). Wydaje bardzo uciążliwe odrosty korzeniowe. Korona płaska, widlasto rozgałęziona. Pędy grube,  mocno owłosione, z grubym rdzeniem i sokiem mlecznym. Pędy przypominają poroże jelenia. Liście pierzastozłożone, listki piłkowane, liczne - od 11 do 31. Kwiaty najczęściej poligamiczne drobne, zielonkawe, zebrane w zbite wiechy na wierzchołkach pędów. Kwitnienie w VI-VII. Owoce - drobne pestkowce, zebrane w piękne, amarantowe zbite wiechy, pojawiają się w VII i zdobią drzewo do wiosny.

Wymagania: Stanowisko ciepłe, słoneczne. Gleby przeciętne, nawet zupełnie suche i jałowe. Dobrze znosi duże zasolenie gleby. Odporny na mróz i zanieczyszczenie powietrza.

Zastosowanie: Doskonałe drzewko do zestawień kolorystycznych, szczególnie jesienią. Owoce jadalne, Indianie namaczali owoce w wodzie i otrzymywali kwaskowaty napój - indiańską lemoniadę.

Rozmnażanie: Wysiew nasion po stratyfikacji, na wiosnę. Rozmnażanie wegetatywne - przez odrosty korzeniowe, sadzonki korzeniowe.

Odmiany:

- Dissecta - odmiana strzępolistna, bardzo rozłożysty krzew, o mocno powcinanych liściach.

 


Ribes alpinum - porzeczka alpejska   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 


Ribes aureum - porzeczka złota   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 


Ribes sanquineum - porzeczka krwista   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Rosa - róża

 

Rosa canina - róża dzika (róża psia)   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Rosa multiflora - róża wielokwiatowa   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 


Rosa rugosa - róża pomarszczona   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Sambucus nigra - dziki bez czarny, bez aptekarski   

 

Pochodzenie: Europa (także Polska), Afryka północna, Azja Zachodnia.

Dekoracyjność: Kwiaty, owoce.

Opis: Krzew lub małe drzewo do 10m. Pędy z białym gąbczastym rdzeniem. Liście pierzaste, brzegiem ząbkowane, pod spodem lekko owłosione. Kwiaty drobne, kremowe, zebrane w płaskie baldachy, nieprzyjemnie pachnące. Kwitnienie w V-VI. Owoce czarne, błyszczące, soczyste. Cała roślina nieprzyjemnie pachnie. Krzew szybko rosnący.

Wymagania: Najlepiej i najszybciej rośnie na żyznych, wapiennych, wilgotnych i próchnicznych glebach, ale ma duże zdolności przystosowawcze. Doskonale znosi nawet silne ocienienie. Znosi zasolenie gleby i zanieczyszczenie powietrza.

Zastosowanie: Doskonale znosi warunki miejskie. Sadzony w parkach pod drzewami, w nasadzeniach krajobrazowych, pasach śródpolnych, przy zabudowaniach wiejskich (łatwo się rozsiewa przy zabudowaniach - roślina ruderalna, często uporczywy chwast). Stosowany do rekultywacji terenów poprzemysłowych. Cenny gatunek dla przemysłu zielarskiego i spożywczego - zarówno kwiaty jak i owoce stosowane są do wyrobu dżemów, konfitur, nalewek, soków, win. Owoce są chętnie zjadane przez ptaki.

Rozmnażanie: Wysiew nasion jesienią lub po stratyfikacji, sadzonki zielne i zdrewniałe.

Odmiany:

  • `Aurea` - liście złociste;

  • `Laciniata` - liście postrzępione


Sambucus racemosa - bez koralowy   

 

Pochodzenie: Europa, Azja, także Polska - na północy i w górach, gatunek rzadziej występujący niż bez czarny

Dekoracyjność: Przede wszystkim czerwone owoce pojawiające się latem, liście rozwijają się wcześnie na wiosnę.

Opis: Krzew, dorasta do 4 m. Pędy mają w środku brunatny rdzeń. Liście pierzasto złożone, listki nieco węższe niż u bzu czarnego. Kwiaty żółtawe zebrane w wiechowate kwiatostany. Kwitnienie wcześniejsze, już w IV-V. Owoce jaskrawo czerwone, pojawiają się w VI-VIII.

Wymagania: Najlepiej rośnie na glebach próchnicznych, żyznych, choć radzi sobie także na glebach zniszczonych, jałowych. Stanowisko słoneczne lub półcieniste. Nie lubi gleb wapiennych.

Zastosowanie: Jako podszycie w dużych parkach i ogrodach, w zadrzewieniach krajobrazowych, przy zabudowaniach wiejskich. Cenny gatunek biocenotyczny - dostarcza próchnicę, owoce są pożywieniem dla ptaków. Owoce wykorzystywane w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym.

Rozmnażanie: Wysiew stratyfikowanych nasion na wiosnę, sadzonki zdrewniałe na wiosnę lub zielne latem.

Odmiany: 

- Plumosa - odmiana pierzasta - o mocno powcinanych liściach

- Plumosa Aurea - odmiana pierzasta o liściach żółtych.

 


Schisandra chinensis - cytryniec chiński

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 


Spiraea - tawuła

 

Sekcja I

 

Krzewy z przewisającymi pędami. Kwiaty białe zebrane w pęczki wzdłuż zeszłorocznych pędów lub w baldachogrona. Kwitnienie wiosenne (IV-V). Cięcie po kwitnieniu. Do grupy tej należą : S.arguta, S.thunbergii i S.vanhouttei.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Spiraea x arguta - tawuła wczesna   

 

Pochodzenie: Mieszaniec.

Dekoracyjność: Wiosenne kwiaty, delikatne przewisające pędy, jasnozielone drobne listki.

Opis: Krzew dorastający do 2 m. Liście drobne wąskie, lekko rozszerzone w środkowej części, piłkowane. Kwiaty białe, drobne, bardzo licznie osadzone na pędach, tworzą białe girlandy (nie widać wtedy ani pędów ani liści). Kwiaty są zebrane po 3-5 w pęczki i ułożone wzdłuż pędu. Kwitnienie w IV-V.

Wymagania: Gatunek mało wymagający, odporny na susze i mocne słońce. Może przemarzać w surowe zimy. Dobrze znosi warunki miejskie. 

Zastosowanie: Ceniony gatunek wczesnowiosenny, doskonale nadaje się do sadzenia w zieleni miejskiej, a także do małych ogródków (niewielkie rozmiary krzewu). Pięknie wygląda w niestrzyżonych i strzyżonych żywopłotach.

Rozmnażanie: Przez sadzonki zielne (trudno).

 


Spiraea thunbergii - tawuła Thunberga   

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w Japonii i Chinach. U nas często zdziczała.

Dekoracyjność: Wiosenne kwitnienie, delikatna budowa krzewu - cienkie pędy, drobne listki.

Opis: Wysokość do 1 m (niższa od S.arguta). Pędy bardzo cienkie, przewisające. Liście wąskie, piłkowane. Kwiaty białe zebrane w pęczki wzdłuż pędów. Najwcześniej kwitnąca tawuła - już w IV.

Wymagania: Patrz S.arguta.

Zastosowanie: Patrz S.arguta.

Rozmnażanie: Patrz S.arguta.

 


Spiraea x vanhouttei - tawuła van Houtte'a   

 

Pochodzenie: Mieszaniec

Dekoracyjność: Obfite wiosenne kwitnienie.

Opis: Gatunek większy i silniej rosnący niż poprzednie dwie tawuły. Dorasta do 2 m wysokości, pędy są grubsze i sztywniejsze (choć też przewisające). Liście szersze, piłkowane i nieznacznie klapowane, ciemnozielone, od spodu jaśniejsze. Kwiaty są białe, drobne, zebrane w wielokwiatowych baldachogronach. Kwitnie nieco później niż poprzednie tawuły - w V-VI.

Wymagania: Podobne jak poprzednie gatunki ale wymaga nieco wilgotniejszej gleby. Jest też bardziej odporna na mrozy.

Zastosowanie: Podobne jak u poprzednich gatunków. Najczęściej stosowana tawuła w terenach zieleni.

Rozmnażanie:Patrz S.arguta.

 


 

Sekcja II

Krzewy z wyprostowanymi pędami. Kwiaty różowe lub czerwone zebrane na końcach tegorocznych  pędów w płaskie, szerokie baldachogrona. Kwitnienie letnie (VI-VIII). Cięcie wiosenne, nawet tuż przy ziemi. Do grupy tej należą : S.bumalda i S.japonica.

 

Spiraea x bumalda - tawuła drobna, tawuła Bumalda   

 

Pochodzenie: Mieszaniec

Dekoracyjność: Różowe kwiaty, odmiany o barwnych liściach.

Opis: Niski, delikatny krzew (wysokość do 1 m). Rośnie wolno. Pędy wyprostowane, sztywne. Liście jajowate, ciemnozielone, podwójnie piłkowane, ostro zakończone. Kwiaty różowe lub czerwone zebrane w baldachogrona na końcach pędów. Kwitnienie w VII-VIII. Gatunek bardzo podobny do S.japonica i często z nią mylony.

Wymagania: Stanowisko słoneczne. Ze względu na powolny wzrost rośliny, gleba powinna być starannie przygotowana - odchwaszczona i wzbogacona w substancję organiczną, stale wilgotna.

Zastosowanie: Głównie odmiany z ozdobnymi liśćmi. Ze względu na niewielkie rozmiary i powolny wzrost nadaje się do małych ogródków przydomowych. Doskonale nadaje się jako uzupełnienie rabat bylinowych i ogrodów skalnych.

Rozmnażanie: Sadzonki zdrewniałe i zielne.

Odmiany:

'Anthony Waterer' - najbardziej znana, chętnie rozmnażana i sadzona odmiana (zdjęcie obok) o pięknych pomarańczowo-czerwonych liściach (szczególnie młode). Kwiaty karminowe.

'Pruhoniciana' - odm.pruhonicka, bardzo słabo rosnąca, kwiaty jasnoróżowe

'Crispa' - odm. kędzierzawa, liście głęboko powcinane i lekko pstre

 


Spiraea japonica - tawuła japońska   

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w Japonii i Chinach.

Dekoracyjność: Niski wzrost, karminowe kwiaty.

Opis: Krzew o wyprostowanych sztywnych pędach. Wysokość do 1,5 m. Liście jajowate, podwójnie piłkowane, na końcu ostro zakończone. Kwiaty od różowych do karminowych, zebrane w baldachowate kwiatostany na końcach pędów. Kwitnienie w VI-VII.

Wymagania: Stanowisko słoneczne, gleby przeciętne, dobrze znosi suszę. Jest odporna na mrozy i warunki miejskie. Wymaga corocznego cięcia wiosennego tuż przy ziemi, tylko wtedy bowiem dobrze się zagęszcza.

Zastosowanie: Pięknie wygląda w niewielkich grupach krzewów, stosowany też na żywopłoty. Nadaje się do małych ogródków przydomowych ze względu na niewielkie rozmiary.

Rozmnażanie: Sadzonki zdrewniałe i zielne.

Odmiany:

'Macrophylla' - odm. wielkolistna, liście duże, owalne, młode czerwone. Tylko młode liście mają znaczenie dekoracyjne.

 


Sekcja III

Krzewy z wyprostowanymi pędami. Kwiaty różowe, rzadko białe, zebrane na końcach tegorocznych  pędów w wydłużone wiechy. Kwitnienie letnie (VI-VII). Do grupy tej należą : S.menziesii i S.salicifolia.

 

Spiraea menziesii - tawuła Menziesa   

 

Pochodzenie: Rośnie dziko w Ameryce Północnej.

Dekoracyjność: Obfite letnie kwitnienie.

Opis: Krzew dorastający do 1,5 m wysokości. Pędy ma sztywne, wyprostowane. Wytwarza rozłogi. Liście wydłużone, piłkowane, od spodu jaśniejsze. Kwiaty różowe, z wystającymi pręcikami, przez co wyglądają puszyście, zebrane w wiechowate kwiatostany na wierzchołkach pędów. Kwitnienie w VI-VIII.

Wymagania: Stanowisko słoneczne lub lekko ocienione. Gleby przeciętne. Gatunek odporny na mrozy. Dobrze znosi warunki miejskie.

Zastosowanie: Ładnie wygląda w grupach z innymi krzewami. Nadaje się też na nieformowane żywopłoty.

Rozmnażanie: Sadzonki zdrewniałe i zielne.

 

 

 


Symphoricarpos albus - śnieguliczka biała   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 


Syringa vulgaris - lilak pospolity (bez lilak)

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Tamarix parviflora - tamaryszek drobnokwiatowy   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Viburnum lantana - kalina hordowina   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Viburnum opulus  - kalina koralowa   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

 


Vitis riparia - winorośl pachnąca   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 


Weigela florida - krzewuszka cudowna   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 


Wisteria floribunda - glicynia kwiecista   

 

Pochodzenie:

Dekoracyjność:

Opis:

Wymagania:

Zastosowanie:

Rozmnażanie:

Odmiany:

 

 

 

 

 

Rośliny od A do Z
Galerie zdjęć
Porady ogrodnicze
Słowniczek
Uprawa roślin  
Rozmnażanie roślin
Kalendarz ogrodnika
Ozdobna flora Polski
Ogrody botaniczne
Arboreta
Ogrody historyczne
Ochrona roślin
Nasadzenia ogrodowe
Ciekawostki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

© 2010 Anna Musur. Design by Szablony.Maniak.Pl.